05 January 2020

ნაწილი 1.4: უცოდინრობის განმარტება და მისი გავლენა პასუხისმგებელ პირზე


5)      უცოდინრობა, რომელიც თაქფირის დამაბრკოლებელია

იგულისხმება მისაღები უცოდინრობა, რომელიც პიროვნებაზე ქააფირის ჰუქმის გაცემას აბრკოლებს. ზოგადად, თაქფირის წესი სხვა შარიათული წესის მსგავსია. თუმცა, ამ საკითხში დაწვრილმანება უფრო მეტია.[1]
მოკლედ,  კონკრეტულ პიროვნებაზე თაქფირის გაკეთების წესი შემდეგნაირია: „ქუფრი სიტყვის თქმის ან ქუფრი ქმედების შესრულების დამტკიცების შემთხვევაში, ასევე თაქფირის ჰუქმის პირობების შესრულებისა და დამაბრკოლებლების აღმოფხვრის დროს ქააფირობის ჰუქმი გაიცემა. ჰუქმს უფლებამოსილი პირი გასცემს. ბრალდებული პირი დარულ ისლამში (ისლამურ მიწაზე) თუ ცხოვრობს, მაშინ უფლებამოსილი პირის მიერ მის დასჯამდე მონანიებისკენ მოწოდება ვააჯიბია. ბრალდებული პირი ვიღაცის უკან თუ იმალება ან დარულ ქუფრს (არაისლამურ მიწას) თავს თუ აფარებს, მაშინ მისი მონანიებისკენ მოწოდების გარეშე მოკვლა და ქონების აღება დაშვებულია. ამ საკითხში ყურადღება უნდა მიექცეს სარგებელს და გადაწყვეტილება ისე უნდა იქნას მიღებული.“ ამის შესახებ შემდეგ თავებში ალლაჰის ნებით უფრო დაწვრილებით განვმარტავთ.
ზემოთ მოცემულიდან გამომდინარე, გასაგებია ის, რომ უცოდინრობა ჰუქმის დამაბრკოლებლებს შორისაა. თუმცა, აუცილებელია ერთ შეკითხვას პასუხი გავცეთ: უცოდინრობა ჰუქმის დამაბრკოლებელია თუ სასჯელის? ქუფრი ქმედების შემსრულებელი, მაგ: პიროვნებამ ხელმეორედ აღდგომა და განკითხვა რომ უარყოს ან კერპს თაყვანი რომ სცეს და ამ ყველაფერს მისაღები უცოდინრობის საფუძველზე ასრულებდეს, მაშინ ეს უცოდინრობა ქააფირობის ჰუქმს გააუქმებს თუ ქააფირის ჰუქმი გაიცემა, თუმცა უცოდინრობა მის სასჯელს დააბრკოლებს? - ყოველივე ეს დაკავშირებულია პიროვნების მანამდელ/თავდაპირველ მდგომარეობაზე. პიროვნება თავდაპირველად ქააფირი თუ იყო, მაშინ უცოდინრობა მისი სასჯელის დამაბრკოლებელი იქნება. ხოლო, პიროვნება თავდაპირველად მუსლიმანი თუ იყო, მაშინ მისი უცოდინრობა მისი ქააფირობის ჰუქმის გაცემას დააბრკოლებს, რაც თავისთავად სასჯელსაც აბრკოლებს.
1.       წარმოშობით/თავდაპირველად ქააფირი, რომელსაც შუამავლის ქადაგებაზე არაფერი სმენია
ასეთ დროს, მსგავს ადამიანზე ქააფირის ჰუქმი გაიცემა. არ შეგვიძლია ვთქვათ ის, რომ ამგვარი პიროვნების ქააფირობა გამომდინარეობს იქიდან, რომ მან ისლამის ქადაგება მოისმინა, თუმცა იგი უარყო. ვინაიდან, მოწოდების/შეგონების მასთან მიღწევამდეც იგი ქააფირად ითვლება, თუმცა მოწოდების მასთან მიღწევამდე თავისი ქუფრის გამო, არც ამქვეყნად და არც იმქვეყნად დაისჯება. იბნუ’ლ ყაიმი ამ საკითხთან დაკავშირებით ამბობს: „ვააჯიბია (სავალდებულოა) იმის დაჯერება, რომ ისლამის გარდა სხვა რელიგიის წარმომადგენელი ქააფირია. უზენაესი ალლაჰი შუამავლების საშუალებით თავისი რელიგიის გავრცელებამდე არავის დასჯის. ეს ზოგადად ასეა. პიროვნებების შესახებ ჰუქმების გაცემა/განსაზღვრა ალლაჰს ეკუთვნის. რაც შეეხება ამქვეყნიურ/დედამიწისეულ ჰუქმებს: ისინი (ჰუქმები) გარეგნობის მიხედვით გაიცემა. ქააფირების ბავშვები და გიჟები ამქვეყნიური ჰუქმის მიხედვით, ქააფირები არიან. მათ შესახებ ჰუქმები მსგავსია მემკვიდრეების/მინდობილების ქვეშ მყოფთა ჰუქმებისა.“[2]
არგუმენტები იმისა, რაც გვამცნობს, რომ ქააფირია ის, ვინც ისლამის გარდა სხვა რელიგიას მიეკუთვნება, მიუხედავად იმისა, მასთან მოწოდებამ რომც არ მიაღწიოს:
ა - სურა თავბა, მე-6 აიათი: „9/6. და თუ რომელიმე წარმართი თავშესაფარს გთხოვს, შეიფარე იგი, რათა მოისმინოს ალლაჰის სიტყვა. მერე კი უსაფრთხო ადგილას მიიყვანე (1) (თუკი თავიანთ ხალხთან დაბრუნებას ითხოვენ). ეს იმიტომ, რომ ისინი უცოდინარი ხალხია.“
მათ შუამავლის სიტყვა ჯერ კიდევ არ ჰქონდათ მოსმენილი, თუმცა უზენაესმა ალლაჰმა ისინი მუშრიქებად მოიხსენია: „და თუ რომელიმე წარმართი...ეს იმიტომ, რომ ისინი უცოდინარი ხალხია.“
ბ - სურა თაღაბუნ, მე-2 აიათი: „64/2. იგია, რომელმაც გაგაჩინათ თქვენ, ამის მიუხედავად თქვენგან ზოგი ურწმუნოა და ზოგი კი მორწმუნეა. და ალლაჰი მხილველია იმისა, რასაცა იქმნთ.“
ალლაჰის შუამავალი (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ბრძანებს: „მუსლიმანი ქააფირის მემკვიდრე ვერ იქნება, ქააფირი კი მუსლიმანის.“[3]
„პიროვნებისთვის ორი რელიგია არსებობს: ისლამი ან ქუფრი. იმანი ან ქუფრი. ის, ვინც მუსლიმანი არ არის, მაშინ ქააფირია.“[4]
ეს ყველაფერი არგუმენტია იმისა, რომ პიროვნება მოწოდებამდე უცოდინარი რომც იყოს, ის ჰუქმით მაინც ქააფირია. თუმცა, მოწოდების გარეშე მისი დასჯა და მოკვლა დაუშვებელია.
ასევე, მოწოდების მიღწევამდე უზენაესი ალლაჰი ახირეთში (იმქვეყნად) არავის დასჯის. ამის არგუმენტი შემდეგია:
ბა - სურა ისრა, მე-15 აიათი: „და ჩვენ არ ვყოფილვართ დამსჯელნი (1) (არავისი), სანამ არ წარვგზავნიდით შუამავალს!“
ბბ - სურა ყასას, 47-ე აიათი: „28/47. და ეს რომ არ მომხდარიყო და რომ სწვევოდათ უბედურება იმის გამო, რაც წაიმძღვარეს საკუთარმა ხელებმა, ისინი იტყოდნენ: „ღმერთო ჩვენო! რატომ არ მოგვივლინე შუამავალი, რომ მივყოლოდით შენს აიათებს და გავმხდარიყავით მორწმუნენი?““
იბნი თეიმიე (რაჰიმაჰულლაჰ) ამბობს: „ეს აიათი არგუმენტია იმის, რომ მათი მდგომარეობა მათ დასჯას იწვევს, თუმცა დასჯის პირობა მოწოდების მათთან მიღწევას უკავშირდება. ყოველივე ამის გამო ნათქვამია: ‘4/165...შუამავლების (წარგზავნის) შემდგომ რომ არ ჰქონოდათ ადამიანებს მტკიცებულება (სათქმელი) ალლაჰის წინაშე. და ალლაჰი ძლევამოსილია, ბრძენია.’[5]
ბგ - სურა ტაჰა, 134-ე აიათი: „20/134. და რომ, უეჭველად, ჩვენ დაგვეღუპა ისინი სასჯელით მანამდე (1) (მუჰამმედ შუამავალზე უწინ), უთუოდ იტყოდნენ (2) (აღდგომის, ანგარიშსწორების დღეს): „ღმერთო ჩვენო! ნუთუ არ შეიძლებოდა მოგევლინა ჩვენდა შუამავალი, რომ გავყოლოდით შენს აიათებს (3) (შენს მიერ მოვლენილი შუამავლის ჩვენამდე მოტანილ აიათებს), სანამ შევიქნებოდით დამცირებულნი (4) (აღდგომის დღეს) და დაკნინებულნი (5) (ჯოჯოხეთში)?““
იბნი თეიმიე (რაჰიმაჰულლაჰ) ამბობს: „ამ აიათში უზენაესი ალლაჰი განმარტავს, რომ ქააფირების ნამოქმედარი დასჯას საჭიროებს, თუმცა შუამავლის გაგზავნამდე ისინი არ დაისჯებიან, რადგან ალლაჰი სასჯელის პირობად მის მიერ მოვლენილის მათთან მიღწევას ასახელებს.“[6]
იგივე საკითხს ეხება შემდეგი სურეები: სურა ენ’ამ, 113-ე აიათი. სურა შუ’არა, 208-ე აიათი. სურა ყასას, 59-ე აიათი.
მოკლედ, რომ ვთქვათ წარმოშობით/თავდაპირველად ქააფირი პიროვნებისთვის უცოდინრობა მისი ქააფირობის ჰუქმის კი არა, არამედ მისი სასჯელის დამაბრკოლებელია.


[1] ამ თემაზე უკვე ვისაუბრეთ. იხილეთ: „თაქფირის საკითხები“
[2] ტარიიყუ’ლ-ჰიჯრეთეინ, გვ: 413;
[3] მუთთეფექუნ ‘ალეიჰ - ბუხარისა და მუსლიმის მიერ აღიარებული სახიხი ჰადისი.
[4] იხ: იბნი ჰაზმ, ალ-ფასლუ ფი’ლ-მილელ ვა’ლ-ეჰვაუ ვა’ნ-ნიჰალ, 3/276-285.
[5] იბნი თეიმიიე, ალ-ჯევაბუ’ს-სახიხ ლიმენ ბედდელე დინე’ლ-მესიჰ, 1/314.
[6] იბნი თეიმიიე, ალ-ჯევაბუ’ს-სახიხ ლიმენ ბედდელე დინე’ლ-მესიჰ, 1/16.