21 August 2019

ნაწილი 3. სამი საფუძველი, ექვსი წესი და ოთხი ყაიდა


მეორე საფუძველი: ისლამის ცოდნა/შესწავლა არგუმენტების საფუძველზე
ეს კი ალლაჰზე ერთღმერთიანად ჩაბარება, მორჩილებით მასზე დაკავშირება, შირქისგან და მუშრიქებისგან შორს დგომაა, რაც ცალკე სამი საფეხურისგან შედგება: ისლამი, იმანი და იჰსანი[1]. ყოველი საფეხურისთვის განსაზღვრული პირობები არსებობს.
პირველი საფეხური: ისლამი
ისლამის პირობა ხუთია: დამოწმება იმისა, რომ არ არსებობს ღირსეული სათაყვანებელი გარდა ალლაჰისა და მუჰამმედი მისი მსახური და შუამავალია, ნამაზის შესრულება, ზექათის გაცემა, რამაზნის თვეში მარხვა და ალლაჰის სახლის, მესჯიდი ჰარამის მონახულება.
შაჰადას შესახებ არგუმენტი ალლაჰის შემდეგი სიტყვებია: „3/18. ამოწმებს ალლაჰი, რომ არ არსებობს ღვთაება, გარეშე მისი; და ანგელოზთა და მცოდნეთაც სამართლიანად დაამოწმეს; არ არის ღვთაება, გარეშე მისა, ძლევამოსილისა, ბრძენისა.“
მნიშვნელობა: ალლაჰის გარდა სხვა ჭეშმარიტი ღვთაება არ არსებობს.
ლაა ილაჰა: ალლაჰის გარდა სხვა სათაყვანებლების უარყოფა.
ილლა ალლაჰ: ამტკიცებს, რომ თანაზიარის გაჩენის გარეშე მსახურება მხოლოდ და მხოლოდ ალლაჰზე სრულდება. ასევე, მას ქონებაში თანაზიარი არ ჰყავს. ამის თაფსირს ალლაჰის შემდეგი სიტყვები აკეთებს: „43/26. და აკი, უთხრა იბრაჰიმმა თავის მამას და თავის ხალხს: „უეჭველად, მე შორს ვარ იმისგან, რასაც ეთაყვანებით,
27. გარდა, რომელმაც გამაჩინა. უეჭველად, იგი დამადგენს ჭეშმარიტ გზას!
28. და დაადგინა იგი სიტყვად მარადიულად მის შემდგომში (1) (შთამომავლობაში), ეგების უკუმოიქცნენ!“
ასევე, ამის თაფსირს ალლაჰის შემდეგი სიტყვებიც აკეთებს: „3/64. უთხარი (ო,მუჰამმედ!): ჰეი, ღვთიური წიგნის ხალხო! მოდით ერთ სიტყვაზე, საერთოზე თქვენთვის და ჩვენთვის, რომ არ ვცეთ თაყვანი არავის, გარდა ალლაჰისა, და არ გავუჩინოთ მას თანაზიარი, და არ დავიდგინოთ რომელიმე ჩვენგანმა ღმერთებად, მაგიერ ალლაჰისა. და თუ სახეს იბრუნებენ, უთხარი მათ: „დაამოწმეთ (მოწმე იყავით), რომ ჩვენ მუსლიმნი (1) (ალლაჰის მორჩილნი, ალლაჰს მინდობილები ვართ) ვართ.“
არგუმენტი იმის, რომ მუჰამმედი (ს.ა.ვ) ალლაჰის შუამავალია: „9/128. ვფიცავ, თქვენთან მოვიდა შუამავალი თქვენივე წიაღიდან. მძიმეა მისთვის, რომ თქვენ განსაცდელში ხართ. გული შესტკივა თქვენზე. მიმტევებელი და მწყალობელია მორწმუნეებისადმი!“
მნიშვნელობა იმის, რომ მუჰამმედი (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ალლაჰის შუამავალია: მის ბრძანებებზე მორჩილება, გამოცხადებებზე დამოწმება, აკრძალვებისგან შორს ყოფნა და ალლაჰზე იმ ფორმით თაყვანისცემა, რა ფორმითაც მან გვასწავლა.
ნამაზის, ზექათისა და თავჰიდის თაფსირის არგუმენტი კი ალლაჰის შემდეგი სიტყვებია: „98/5. მათ არ ბრძანებიათ სხვა რამ, გარდა მრავალღმერთიანობისგან შორს, გულწრფელად თაყვანისცემა ალლაჰისა; და აღევლინათ ლოცვა და გაეღოთ ზექათი, და სწორედ ეს არის ჭეშმარიტი სარწმუნოება!“
მარხვის არგუმენტი კი ალლაჰის შემდეგი სიტყვაა: „2/183. ჰეი თქვენ, რომელთაც ირწმუნეთ! სავალდებულო გახდა თქვენდა მარხვა, როგორც სავალდებულო იყო მათთვის, ვინც თქვენ უწინარეს იყო, ეგების დაცული იქმნეთ ყოველივე ცუდისგან.“
ჰაჯობის არგუმენტი კი ალლაჰის შემდეგი სიტყვაა: „3/97...ალლაჰი ავალდებულებს ადამიანს, ვისაც ძალა (4) (ვისაც შეუძლია მოიძიოს გადასაადგილებელი საშუალება და ასევე საგზალი.) შესწევს, გაემგზავროს და მოინახულოს ეს სახლი. და ვინც უარყო (5) (და ვინც უარყო სავალდებულო მოგზაურობის შესრულების აუცილებლობა, ვინაიდან, თუკი ადამიანს ძალუძს მექას მონახულება და ამას არ იწამებს, სასტიკად დაისჯება და რწმენიდან გაირიცხება), უეჭველად, ალლაჰი მდიდარია სამყაროებსა ზედა.“


[1] ალლაჰზე გულწრფელად მსახურება.

18 August 2019

ნაწილი 2. სამი საფუძველი, ექვსი წესი და ოთხი ყაიდა


თუ გკითხავენ შემდეგს: „რა არის ის სამი საფუძველი, რაც ადამიანმა უნდა იცოდეს?“, მაშინ შემდეგნაირად უპასუხე: „ესენია: მსახურის მიერ ბატონ-პატრონი ალლაჰის, რელიგიისა და შუამავლის ცოდნა.“
პირველი: მსახურის მიერ ბატონ-პატრონი ალლაჰის ცოდნა
თუ გკითხავენ: „ვინ არის შენი რაბბი (ბატონ-პატრონი)?“
შემდეგნაირად უპასუხე: „თავისი წყალობით ჩემი და ყოველი ქმნილების მომმართველი ალლაჰია. ის ჩემი ღვთაებაა. მხოლოდ და მხოლოდ მას ვცემ თაყვანს.“
დალილი კი ალლაჰის შემდეგი სიტყვებია: „1/1. ქება-დიდება ალლაჰს, სამყაროთა ღმერთს,“
„‘ალემ“: ალლაჰის გარდა ყველაფერია. მეც ამ ყველაფრის ნაწილი ვარ.
თუ გკითხავენ: „რით შეიცანი ალლაჰი?“
უთხარი: „მისი აიათებითა და გაჩენილებით/ქმნილებებით. ღამე, დღე, მთვარე და მზე მისი აიათებიდანაა. შვიდი მიწა, შვიდი ცა, მათში არსებული და მათ შორის არსებული მის (ალლაჰის) ქმნილებათაგანია.
ამის არგუმენტი კი ალლაჰის შემდეგი სიტყვებია: „41/37. და მისი სასწაულებიდანაა ღამე და დღე, მზე და მთვარე. არ აღავლინოთ სეჯდე არც მზისთვის და არც მთვარისთვის, სეჯდე აღასრულეთ ალლაჰისთვის, რომელმაც გააჩინა ისინი, თუკი მხოლოდ მას სცემთ თაყვანს.“
სხვა აიათში კი ბრძანებს: 7/54. უეჭველად, თქვენი ღმერთი ალლაჰია, რომელმაც გააჩინა ცანი და მიწა ექვს დღეში, შემდეგ განუსაზღვრელი ძალაუფლება და მესვეურობა ზემო აღაპყრო. ის ღამეს დღით ფარავს, რომელიც უმალ მოსდევს მას. მზე, მთვარე და ვარსკვლავები მორჩილებენ მას. განა, მხოლოდ მას არ ეკუთვნის გაჩენა და მბრძანებლობა? რაოდენ დიადია ალლაჰი, სამყაროთა ღმერთი!
რაბბ (ბატონ-პატრონი) კი არის ის, ვისზეც ღვთისმსახურება სრულდება.
ამის დალილი კი ალლაჰის შემდეგი სიტყვაა:
„2/21. ჰეი, ადამიანნო! თაყვანი ეცით ღმერთსა თქვენსა, რომელმაც გაგაჩინათ თქვენ და თქვენ უწინარეს ვინც იყო! ამგვარად, ეგების დაცული იქმნეთ ყოველივე ცუდისაგან.
22. რომელმაც თქვენთვის დედამიწა სარეცელად გაფინა და ზეცა კამარად, ზეციდან წვიმა გარდმოავლინა და ამ წვიმით ნაირ-ნაირი ნაყოფი სარჩოდ აღმოგიცენათ. დაე, შეგნებულად არ გაუჩინოთ ალლაჰს თანაზიარნი!“
იბნი ქესირი ამბობს: „მათი შემქმნელი არის ის, ვინც ჭეშმარიტად ღვთისმსახურებას იმსახურებს.“
ალლაჰის მიერ ნაბრძანები სხვადასხვა ღვთისმსახურებები შემდეგია: ისლამი, იმანი, იჰსანი (სიკეთე), დუ’ა (ვედრება), შიში, იმედი, თევექქული (მინდობა), სურვილი, მიმართვა, დახმარების თხოვნა, რიდი, მიკედლება, ყურბანის (შესაწირის) დაკვლა, მსხვერპლის შეწირვა და სხვა სახის ალლაჰის მიერ ნაბრძანები ღვთისმსახურებები. ეს ყველაფერი მხოლოდ და მხოლოდ ალლაჰისთვის სრულდება.
არგუმენტი კი ალლაჰის შემდეგი სიტყვაა:
„72/18. და უეჭველად, სალოცავები ალლაჰს ეკუთვნის. დაე, ნუ შეევედრები ალლაჰთან ერთად ვინმეს!“
ის, ვინც ჩამოთვლილი ღვთისმსახურებებიდან რომელიმეს ალლაჰის გარდა სხვას მიუძღვნის, მუშრიქი და ქააფირია.
ამის არგუმენტი ალლაჰის შემდეგი სიტყვაა:
„23/117. და ვინც მოუხმობს ალლაჰის ერთად სხვა ღვთაებას, რომლის შესახებაც მტკიცება არ არსებობს, უკვე მისი ანგარიშგება მხოლოდ თავისი ღმერთის წინაშეა. უეჭველად, ურწმუნონი ვერ იქნებიან გადარჩენილნი!"
ალლაჰის შუამავალი (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ერთ-ერთ ჰადისში ბრძანებს: „დუ’ა (ვედრება) ღვთისმსახურებაა.“
არგუმენტი კი ალლაჰის შემდეგი სიტყვაა: „40/60. და ბრძანა თქვენმა ღმერთმა: „შემევედრეთ და შევისმენ თქვენს ვედრებას. უეჭველად, რომელნიც მედიდურობას ავლენენ ჩემდამი მსახურებაში, შევლენ ჯოჯოხეთში დამცირებულნი“.“
შიშის არგუმენტი კი ალლაჰის შემდეგი სიტყვაა: „3/175. (ეშმაკი თვითონაა, თქვენ ვინც გაუწყათ) ეშმაკს სურს თავისივე შემწეებით (ვინც გაყვა ეშმაკის გზას) შეგაშინოთ თქვენ. თუკი თქვენ ჭეშმარიტი მორწმუნე ხართ არ შეგეშინდეთ მათი და გეშინოდეთ ჩემი.“
იმედის არგუმენტი კი ალლაჰის შემდეგი სიტყვაა: „18/110. უთხარი: „მე მხოლოდ ადამიანი ვარ თქვენსავით. მე ზეშთამეგონა, რომ ღმერთი თქვენი ერთადერთი ღმერთია. მაშ, ვინც სასოებს თავის უფალთან შეხვედრას (1) (ვისაც სწამს აღდგომისა და საზღაურის მიგების), მაშინ მართალი საქმე აკეთოს და ნუ დაუდგენს ზიარად თაყვანისცემაში თავის ღმერთს ნურავის!“
თევექქულის (მინდობის) დალილი კი შემდეგია: „5/23... და გქონდეთ იმედი მხოლოდ ალლაჰის, თუკი თქვენ ხართ მორწმუნენი!““
ასევე შემდეგი სიტყვაც: „65/3... ვინც სასოებს ალლაჰს, მაშინ იგი საკმარისია მისთვის...“
სურვილის, შიშისა და რიდის შესახებ არგუმენტები ალლაჰის შემდეგი სიტყვებია: „21/90...უეჭველად, ისინი ისწრაფოდნენ სიქველისკენ, გვიხმობდნენ სასოებით და შიშით, და იყვნენ ჩვენდამი მოკრძალებულნი!“
შიშის შესახებ არგუმენტი კი ალლაჰის შემდეგი სიტყვაა: „2/150...ნუ გეშინიათ მათი და გეშინოდეთ ჩემი...“
მიმართვის შესახებ არგუმენტი კი ალლაჰის შემდეგი სიტყვებია: „39/54. და მიიქეცით თქვენი ღმერთისკენ და დამორჩილდით მას...“
დახმარების თხოვნის შესახებ არგუმენტი კი შემდეგია: „1/4. მხოლოდ შენ გცემთ თაყვანს და მხოლოდ შენგან ვითხოვთ შეწევნას!“
ჰადისში ნაბრძანებია: „დახმარება როდესაც დაგჭირდება, ალლაჰისგან ითხოვე.“
მიკედლების შესახებ არგუმენტი კი ალლაჰის შემდეგი სიტყვაა: „113/1. თქვი: მივეკედლები აისის უფალს.“
„114/1. თქვი: მივეკედლები ადამიანთა ღმერთს...“
იმედის ქონის შესახებ არგუმენტი კი ალლაჰის შემდეგი სიტყვაა: „8/9. აკი, სთხოვდით შეწევნას თქვენს ღმერთს და მაშინვე გიპასუხა თქვენ: უეჭველად, „შეგაწევთ მე ათას ანგელოზს, ერთმანეთის მიყოლებილთ“.“
შესაწირის შესახებ დალილი კი ალლაჰის შემდეგი სიტყვაა: „6/162. უთხარი: უეჭველად, ჩემი ლოცვა და შესაწირი ჩემი და სიცოცხლე და სიკვდილი ჩემი სამყაროთა ღმერთის, ალლაჰისთვისაა.
163. მოზიარე არ ჰყავს მას.“
ჰადისში კი შემდეგნაირადაა გადმოცემული: „ალლაჰმა დასწყევლა ის, ვინც მის გარდა სხვას შესაწირს შეწირავს.“
შეპირების შესახებ არგუმენტი ალლაჰის შემდეგი სიტყვებია: „76/7. ასრულებენ შეპირებულს და ეშინიათ იმ დღის, რომლის სიავე გავრცელებულია.“

10 August 2019

ნაწილი 5. არსებობს თუ არა ეგრეთ წოდებული ვაჰჰაბიზმი?


ახლა მინდა მოვიყვანო დალილი (მტკიცებულება), რომელიც ნამაზის დროს ხელების მკერდზე შეკვრას და თაქბირებით ლოცვას ეხება.
ტავუსმა თქვა: „ალლაჰის შუამავალი (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ნამაზზე ყოფნისას მარჯვენა ხელს მარცხენა ხელზე, ორივეს ერთად კი მკერდზე დაიდებდა.“[1]
ვაილ ბინ ჰუჯრი (რადიალლაჰუ ‘ანჰ) გადმოგვცემს: „ალლაჰის შუამავალთან (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ერთად ნამაზი შევასრულე, მან მარჯვენა ხელი მარცხენა ხელზე მკერდზე დაიდო.“[2]
აბდულლაჰ ბინ ომარმა (რადიალლაჰუ ‘ანჰ) თქვა: „დავინახე ალლაჰის შუამავალი (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ნამაზზე როცა დგებოდა ხელებს მხრების სიმაღლეზე წევდა, იგივეს აკეთებდა რუქუღის თაქბირისა და რუქუღიდან თავის წამოწევის დროს, შემდეგ კი ამბობდა: „სემი’ალლაჰუ ლიმენ ჰამიდეჰ“. თუმცა სეჯდეზე ამას არ აკეთებდა.“[3]
აბუ ჰურეირა (რადიალლაჰუ ‘ანჰ) გადმოგვცემს: „ალლაჰის შუამავალი (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ნამაზის დასაწყებად თაქბირს როდესაც წარმოთქვამდა ხელებს მხრების სიმაღლეზე წევდა, როდესაც რუქუღზე მიდიოდა ხელებს ისევ იმ სიმაღლეზე წევდა, როდესაც რუქუღიდან სეჯდეზე წასასვლელად დგებოდა ხელებს ისევ იმ სიმაღლეზე წევდა და როდესაც ორი მუხლის შემდეგ ფეხზე დგებოდა ისევ იგივეს აკეთებდა.“[4]
მინდა მოვიყვანო მტკიცებულებები ყურანიდან და სარწმუნო ჰადისებიდან იმის შესახებ თუ როგორ წინააღმდეგობაში მოდის ერთღმერთიანობის პრინციპთან ამ სახელის ადამიანზე შერქმევა.
უზენაესი ალლაჰი ყურანში ბრძანებს:
„17/180. ყველაზე საუკეთესო სახელები ალლაჰისაა. მაშ, შეევედრეთ მას ამით და განერიდეთ, რომელნიც მის სახელების შესახებ ჭეშმარიტებას ცვლიან. მალე მიეზღვებათ იმისათვის, რასაც სჩადიოდნენ!“
აბუ შურაიჰი გადმოსცემს: „მე მქონდა ქუნია (ზედმეტსახელი) აბუ ალ-ჰაქემი (საუკეთესო მოსამართლე, მოსამართლის მამა). ერთხელაც ღმერთის შუამავალმა (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) მითხრა: „უეჭველად, ღმერთი არის მოსამართლე და მისი განჩინება არის გადამწყვეტი.“ მე ვუთხარი: „როცა ჩემს ხალხში რაიმე უთანხმოებაა, ისინი მოდიან ჩემთან და მე იმ ფორმით განვსჯი მათ შორის, რომ ორივე მხარე კმაყოფილი რჩება.“ შუამავალმა (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) გაიხარა და თქვა: „ეს ძალიან კარგია! მაგრამ ნუთუ არ გყავს შვილები?“ მე ვუპასუხე: „დიახ, შურაიჰი, მუსლიმი და ‘აბდულლაჰი.“ შუამავალმა (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) იკითხა: „რომელია უფროსი? ვუპასუხე: „შურაიჰი.“ შუამავალმა (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) თქვა: „მაშ, ამიერიდან შენი ქუნია იქნება აბუ შურაიჰი!“[5]
ცნობილი გამოთქმა - ვაჰჰაბი, ვაჰჰაბისტი, ვაჰჰაბისტები, ვინც ეს სახელი დაარქვა ან დაუძახა ადამიანს, მისი ასეთი ქმედება ეწინააღმდეგება თავჰიდს (ერთღმერთიანობის პრინციპს) და არსებობს საფრთხე, რწმენიდან გასვლის! როგორც კი ადამიანს ვერ დავარქმევთ და ვერ დავუძახებთ ალლაჰს, რაჰმანს, რაჰიმს... ასევე ვერ დავარქმევთ და ვერ დავუძახებთ ვაჰჰაბს, რადგან ყველა ზემოთ ჩამოთვლილი მხოლოდ და მხოლოდ ალლაჰის სახელებია. შუამავალმა აბუ შურაიჰს გადაარქვა სახელი, რომელსაც ეძახნდნენ ჰაქემს (საუკეთესო მოსამართლეს) და დაარქვა აბუ შურაიჰი. ალლაჰს რომ 99 სახელი აქვს ამის მტკიცებულება შუამავლის (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ჰადისი და ასევე, წმინდა ყურანში მოცემული არგუმენტებია. ალლაჰის შუამავალმა (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) თქვა: „ალლაჰს 99 სახელი აქვს. ვინც სიცოცხლის მანძილზე ალლაჰს ამგვარად იცნობს და სიცოცხლეს ამ რწმენით დაასრულებს, ინ შაა ალლაჰ (ალლაჰის ნებით) სამოთხეში შევა.“[6]
მინდა მივმართო მათ, რომლებიც ალლაჰის სახელ-თვისებას - “ვაჰჰაბ“-ს მუსლიმანებს არქმევენ: ნუთუ ფიქრობთ, რომ ამის გამო ალლაჰი პასუხს არ მოგთხოვთ?
უზენაესი ალლაჰი ბრძანებს: „7/180. ყველაზე საუკეთესო სახელები ალლაჰისაა. მაშ, შეევედრეთ მას ამით და განერიდეთ, რომელნიც მის სახელების შესახებ ჭეშმარიტებას ცვლიან. მალე მიეზღვებათ იმისათვის, რასაც სჩადიოდნენ!“
„20/8. არ არის ღვთაება, გარდა მისი - ალლაჰისა! მას ეკუთვნის ყველაზე მშვენიერი სახელები!“
„59/24. იგია ალლაჰი, გამჩენი, მაარსებელი, გამომსახველი. მას ეკუთვნის მშვენიერი სახელები. განადიდებენ მას, რაცაა ცათა შინა და ქვეყანასა ზედა, რამეთუ იგი ძლევამოსილია, ბრძენია!“
ამგვარი უვიცობისთვის დიდი დაფიქრება გმართებთ. სამწუხაროდ თქვენგან ერთი ადამიანიც კი არ დაფიქრდა იმის შესახებ, რომ ალლაჰის სახელ-თვისება ადამიანს არ უნდა დაარქვას. ვინაიდან იგი დიდი უვიცობა და ცოდვაა. იმის ნაცვლად, რომ თავჰიდი (ერთღმერთიანობა) და ისლამის საფუძვლები შეისწავლოთ და დაფიქრდეთ ამ ყველაფერზე, მორწმუნე მუსლიმანებს დასცინით, ზედმეტ სახელებს არქმევთ და ზურგს უკან ჭორაობთ. ჭორაობა, დაცინვა და ზედმეტი სახელების შერქმევა კი დიდი ცოდვაა. ამის მტკიცებულება არის ყურანის აიათები და შუამავლის (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ჰადისები.
„49/11. ჰეი თქვენ, რომელთაც ირწმუნეთ! დაე, ერთმა ხალხმა არ დასცინოს მეორე ხალხს, იქნებ ისინი უკეთესნი არიან მათზე. და არც ქალებმა სხვა ქალებს, ეგებ ისინი უკეთესნი არიან მათზე. და არ მოსცხოთ ჩირქი ერთმანეთს და არ მოუხმოთ ერთმანეთს შეურაცხმყოფელი მეტსახელებით. რწმენის მიღების შემდგომ რაოდენ ცუდი თვისებაა სისაძაგლე. ხოლო ვინც არ მოინანიებს, სწორედ, რომ ეგენი არიან უსამართლონი.
49/12. ჰეი თქვენ, რომელთაც ირწმუნეთ! სავსებით მოერიდეთ ვარაუდს, რამეთუ ზოგი ვარაუდი ცოდვაა. და არ გამოიკვლიოთ ერთიმეორის შეცდომები და არ გაკილოს ზურგსუკან თქვენგან ზოგმა სხვები. განა სურს თქვენგან რომელიმეს, რომ მიირთვას ხორცი თავისი მკვდარი ძმისა? რა თქმა უნდა ვერ აიტანთ მას. მაშ, გეშინოდეთ ალლაჰის! უეჭველად, ალლაჰი შემნდობია, მწყალობელია.“
აბუ ჰურაირას გადმოცემით, ალლაჰის შუამავალმა (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ერთ დღეს იკითხა: ‘იცით ჭორაობა რა არის?’ თანმიმდევრებმა უპასუხეს: ‘ალლაჰმა და მისმა შუამავალმა უკეთ იციან.’ შუამავალმა ბრძანა: ‘ჭორაობა სულიერი ძმის, მისთვის მოუწონარი ფორმით მოხსენიებაა.’ გვერდით მყოფთაგან ერთ-ერთმა ჰკითხა: ‘ჩემი ნათქვამი ნაკლი იმ ძმას თუ გააჩნია, რას იტყვით?’ ალლაჰის შუამავალმა ბრძანა: ‘თუ შენი ნათქვამი ნაკლი მას გააჩნია, ჭორაობაში ჩაგეთვლება, ხოლო თუ არა, მაშინ ცილის წამებად ჩაგეთვლება.’“[7]
ანას იბნ მალიქის გადმოცემით, ალლაჰის შუამავალი (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) გვამცნობს: „ცად ამაღლებისას (მირაჯის ღამეს) შევხვდი საზოგადოებას, რომელიც სპილენძის ბრჭყალებით სახეს და გულმკერდს იხოკავდა. ვკითხე ჯიბრაილს თუ ვინ იყვნენ ისინი, მან მიპასუხა, რომ ისინი ჭორაობის გზით ადამიანების ხორცის მჭამელები და მათი ღირსებითა და ნამუსით მოთამაშნენი იყვნენ.“[8]
„33/58. ხოლო რომელნიც დაუმსახურებლად გულს სტკენენ მორწმუნე კაცებსა და ქალებს, უეჭველად, იტვირთეს ცილისწამება და აშკარა ცოდვა!“
 შევეცადე ამ თემით გადმომეცა სწორი ინფორმაცია, მტკიცებულებებზე დაყრდნობით რეალურად არსებობს თუ არა ეგრეთ წოდებული ვაჰჰაბიზმი. მე მოგიწოდებთ საზოგადოების ყველა წევრს, რომ კარგად წაიკითხოთ, გაიაზროთ და დაფიქრდეთ ამ ყველაფერზე.
დიდება ალლაჰს, სამყაროთა გამჩენს! სალამი და ლოცვა ჩვენს შუამავალ მუჰამმედს, მის ოჯახს, მის მეგობრებს და მის მიმდევრებს ყველას ერთად.


[1] ებუ დავუდ, 759.
[2] იბნი ხუზეიმე /ნ: 479. ბეიჰაყი, სუნე 2/30.
[3] ბუხარი, ეზან 84/736, ეზან 86/739; აბუ დავუდ, სალათ 118/722; ნესაი, იფთითაჰ 1/876, 2/877, 3/878, თატბიყ 21/1059, 37/1088, სეჰვ 3/1182; იბნი მაჯე, /: 858; მუვატტა, სალათ, /: 17.
[4] აბუ დავუდ, სალათ 119/738.
[5] აბუ დავუდი 4955; ან-ნასა 8/226.
[6] ბუჰარი, შურუთ, 17; მუსლიმი, ზიქირ, 27; თირმიზი, დავათ, 83 (3507); იბნ მაჯე, დუა, 10.
[7] მუსლიმი, ბირრი 70; აბუ დაუდი, ედებ, 40/4874.
[8] აბუ დაუდი, ედებ, 35/4878; აჰმედი 3/224;

ნაწილი 4. არსებობს თუ არა ეგრეთ წოდებული ვაჰჰაბიზმი?

ოთხივე მეზჰების იმამების მიხედვით, წვერის გაპარსვა ჰარამი, ხოლო გამპარსავი ფასიყია (მოურიდებლად ცოდვის ჩამდენი).
“ალ-მენჰელუ’ლ-აზბულ’ლ-მევრუუდ ფიი შერჰ-ი სუნენ-ი ებუუ დავუდ” სახელობის ნაშრომის მქონე, შეიხ მუჰამმედ ალ-ჰატტაბი ამბობს: “წვერის გაპარსვა მუჯთეჰიდი[1] იმამების: იმამ ებუ ჰანიფეს, იმამ მალიქის, იმამ შააფის, იმამ აჰმედ ბინ ჰანბელისა და სხვა დიდი ‘ალიმების მიხედვით ჰარამია.”
“ამ ბოლო დროს ბევრმა სამეცნიერო ნაშრომებით დაკავებულმა პირმა წვერი გაიპარსა და ულვაშები გამოუშვა; მათ შორის ზოგიერთები ქააფირებს (ურწმუნოებს) დაემსგავსნენ და ულვაშების კიდურებიც დაიმოკლეს, ცხვირის ქვედა ნაწილი კი დაიტოვეს; ამგვარად, უვიცთა უმრავლესობა მათი შემხედვარე მოტყუვდა.”
იბნი ჰაზმი “მუჰალლა” სახელობის წიგნში ამბობს: „ულვაშების დამოკლება და წვერის გამოშვება ფარძია. ამის არგუმენტი იბნი ომერის (კმაყოფილი იყოს ალლაჰი მისგან) მიერ მაღალი ხარისხით გადმოცემული ჰადისია: ‘მუშრიქთა საპირისპიროდ მოიქეცით, ულვაშები დაიმოკლეთ და წვერი გამოუშვით.”[2]
“ალ-იბდა’ ფიი მადარრილ-იბთიდა” სახელობის ნაშრომის ავტორი ამბობს: “ოთხი დიდი მეზჰების იმამები ერთხმად ეთანხმებიან იმ აზრს, რომ წვერის გაშვება ვააჯიბი, ხოლო გაპარსვა ჰარამია.“
იმამი ებუ ჰანიფე “ალ-დურრუ’ლ-მუჰთარ” სახელობის წიგნში თავის აზრს შემდეგნაირად გამოხატავს: „მუსლიმანისთვის წვერის გაპარსვა ჰარამია.“
“ნიჰაე” სახელობის წიგნში კი შემდეგნაირადაა გადმოცემული: “წვერის ერთი ხელის მოდებისოდენაზე მეტის მოჭრა ვააჯიბია. მაგრამ ერთი ხელის მოდებისოდენაზე უფრო ნაკლების დატოვება და ქალის მსგავსი ცხოვრების სტილის აღება არცერთ აღმოსავლელ ‘ალიმს მუბაჰად (ნებადართულად) არ ჩაუთვლია. წვერის მთლიანად მოპარსვა კი ინდოელების, ებრაელების, მაზდეანების და არამუსლიმანების საქმეა.“
მალიქი მეზჰების დიდი ‘ალიმები წვერის გაპარსვას ჰარამად თვლიან და ასევე დასძენენ, რომ თუ წვერი მოუხდენარი და ულამაზო იქნება მაშინ კაცმა უნდა შემოიკეთოს და ლამაზად დაიყენოს. ებულ ჰასენის “შერჰუ’რ-რისაალე” სახელობის ნაშრომში და განმარტებებში ამგვარადაა გადმოცემული. “შერჰ’ლ უბააბ” სახელობის ნაშრომში შაფი მეზჰების მოწინავე იმამების შეხედულებებია გადმოცემული. შეიხაან (ორი შეიხი ანუ იმამი რაფიღი და იმამი ნავავი) ამბობენ: „წვერის გაპარსვა მექრუჰია.“ ამ აზრს არ დაეთანხმა იბნირ-რაფიღა და შაფის “უმმ” სახელობის ნაშრომიდან არგუმენტით შეეწინააღმდეგა. ეზრაღი ამბობს რომ: “სინამდვილეში უმიზეზოდ მთლიანად გაპარსვა ჰარამია.” იბნი ყასიმ ალ-იბადის ზემოთ ხსენებულ ნაშრომის განმარტებაშიც მსგავსი შეხედულებაა მოხსენებული.
ჰანბელი მეზჰების მოწინავე იმამებსაც წვერის გაპარსვის ჰარამობის თაობაზე არგუმენტი მოჰყავთ. ამათგან ზოგიერთები “ყველაზე უფრო მხარდასაჭერი შეხედულება ისაა, რომ წვერის გაპარსვა ჰარამიაო ამბობენ.” გარდა ამისა “შერჰუ’ლ-მუნთეჰა”, “შერჰუ მანზუმეთი’ ლ-აადააბ” და სხვა ნაშრომებს თუ გადავხედავთ იგივე აზრი თვალნათლივ ჩანს.



[1] რელიგიური პიროვნება, რომელიც ამა თუ იმ საკითხის შესახებ არსებული არგუმენტების გამოკვლევის საფუძველზე ჰუქმს (განჩინებას) გამოსცემს.
[2] მუსლიმ, ტაჰარე, 2/16, ჰადისის ნომერი 53.

03 August 2019

ნაწილი 3. არსებობს თუ არა ეგრეთ წოდებული ვაჰჰაბიზმი?


ვაჰჰაბიზმი - ეს სახელი პირველად სუფისტებმა[1], მობიდათეებმა, არამუსლიმებმა და იმ მუსლიმებმა გამოიგონეს, რომლებსაც მცირე ცოდნა ჰქონდათ ისლამის შესახებ. ეს სახელწოდება სწორი ისლამის მიმდევრებს შეარქვეს, რომლებიც ყურანსა და სარწმუნო სუნნას მიჰყვებოდნენ. აღსანიშნავია ტერმინის ანტიისტორიულობა, რაც გამოიხატება იმაში, რომ იგი არა მოწოდების ავტორის - შეიხ მუჰამმედის, არამედ მამამისის - აბდულვაჰჰაბის სახელიდან იქნა აღებული. სწორი ისლამის მოწინაღმდეგეებმა შეიმუშავეს ახალი ტერმინი. მათ თქვეს: „შეიხის სახელიდან გამომდინარე მათ მუჰამმედიანს თუ დავარქმევთ, მაშინ ეს ხალხისთვის ახალი და გასაოცარი არ იქნება, რადგან ალლაჰის შუამავლის (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) სახელიც მუჰამმედია.“ ყოველივე ამის გამო, ახალი ტერმინი შეიხის მამის სახელიდან - აბდულვაჰჰაბიდან - იქნა აღებული, რაც ნიშნავს: „მომნანიებელთა უსაზღვრო მპატიებლისა და უანგაროდ მომცემის ყმა ანუ ალლაჰის ყმა.“ სრული სახელიდან ყმა (‘აბდ) ამოიღეს და დატოვეს „ვაჰჰაბი“, რისგანაც წარმოიშვა ტერმინი ვაჰჰაბი, ვაჰჰაბისტი, ვაჰჰაბისტები. სახელიდან გამომდინარე, ევროპელ მკვლევართა ნაწილი შეცდომით მართლაც აბდულვაჰჰაბს მიიჩნევდა ამ მოწოდების ავტორად. მაგალითად, ამგვარად თვლიდა ევროპელი მოგზაური ბურგესი, რომელიც შეიხ მუჰამმედის ვაჟს ჰუსეინს ამ მოძრაობის დამაარსებლის შვილიშვილს უწოდებს. იგივეს ამბობს მოგზაური ბურქჰარდტი და ისტორიკოსი სიდიეი. ხოლო, ევროპელებმა ჩათვალეს, რომ ეს სახელწოდება დამაარსებლის სახელიდან გამომდინარე იყო მინიჭებული და შეიხის მოწინაღმდეგეებიდან მიღებული მწირი ინფორმაციის საფუძველზე მცდარი დასკვნები გამოიტანეს. მასუდ ან-ნადვი წერს: ამ სახელწოდებით დაინტერესებული სხვადასხვა პირები ცდილობდნენ წარმოედგინათ ისე, თითქოს ეს მოწოდება იყო ისლამის ფარგლებს გარეთ და შეიხ მუჰამმედის გამოგონილი. ამ საკითხში განსაკუთრებით აქტიურობდნენ ინგლისელები და ოსმალები. ისინი ყოველგვარ ისლამურ მოძრაობას ნაჯდურ ვაჰჰაბიზმს ეძახდნენ.
აქვე მინდა დავამატო და ვთქვა, რომ დღეს 21-ე საუკუნეში თუ მუსლიმს აქვს გამოშვებული წვერი, დადაბლებული აქვს ულვაში, ლოცულობს თაქბირებით, უარყოფს და არ ასრულებს ბიდათებს (ისლამში შემოტანილ სიახლეს) ეძახიან ვაჰჰაბისტს. მე მინდა მოვიყვანო მტკიცებულება ყურანიდან, ჰადისებიდან და მეზჰები იმამების ნაშრომებიდან წვერის შესახებ: უზენაესი ალლაჰი ყურანში ჩვენს საყურადღებოდ ასე ბრძანებს: "...და რაც მოგცათ თქვენ შუამავალმა, აიღეთ იგი; ხოლო რაც აგიკრძალათ, თავი შეიკავეთ მისგან. გეშინოდეთ ალლაჰის. უეჭველად, ალლაჰი მკაცრსაზღაურიანია!."(სურა 59/7)  ახლა კი ვნახოთ თუ რას გვიბრძანებს შუამავალი და რას გვიკრძალავს:
"ულვაშები დაიმოკლეთ, წვერი კი გამოუშვით."
"მუშრიქების საპირისპიროდ მოიქეცით, ულვაშები დაიმოკლეთ და წვერი გამოუშვით."
"ულვაშები დაიმოკლეთ, წვერი გამოუშვით, ამგვარად მაზდეანეებს ნუ დაემსგავსებით."[2]
ახლა კი, ვნახოთ თუ როგორ გადმოგვცემს ზეიდ ბინ ჰაბიბი (კმაყოფილი იყოს ალლაჰი მისგან) შუამავლის საუბარს ირანის ქისრას ელჩებთან: "ებანუჰი და ჯედ ჯემირე შუამავალთან როდესაც მოვიდნენ, შუამავალს მათ სახეზე შეხედვა შეიზიზღდა და თავი სხვა მხარეს შეაბრუნა, ამის მიზეზი კი იყო ის, რომ მათ წვერი გაპარსული და ულვაშები გამოშვებული ჰქონდათ.“ შუამავალმა უთხრა: „სირცხვილი თქვენ! ეს რა ფორმაა?“ მათ უთხრეს: „ჩვენმა ბატონმა ასე გვიბრძანა.’ შუამავალმა უთხრა: „მე ჩემმა ალლაჰმა წვერის გამოშვება და ულვაშების დამოკლება მიბრძანა.’“[3]
მორწმუნეთა დედა აიშა (კმაყოფილი იყოს ალლაჰი მისგან) შუამავლისგან გადმოგვცემს: "ათი რამ მუსლიმანისთვის ბუნებრივია: ულვაშების დადაბლება, წვერის გამოშვება, მისვაქით კბილების გახეხვა, წყლით ცხვირის გამოწმენდა, ფრჩხილების მოჭრა, საჭუჭყე ადგილების დაბანა, იღლიების ქვეშ თმების გასუფთავება, წვერის შემოკეთება, ბინძური ადგილების წყლით დასუფთავება."[4]
აბდულლაჰ ბინ ომარი (კმაყოფილი იყოს ალლაჰი მისგან) გადმოგვცემს: "ალლაჰის შუამავალმა ჩვენ ულვაშების დამოკლება და წვერის გამოშვება გვიბრძანა."[5]
შუამავალი კიდევ ერთ ჰადისში ასე ბრძანებს: "ვინც რომელიმე ხალხს დაემსგავსება ის მათგანია."[6]
ამ უკანასკნელი ჰადისის თანახმად ადამიანი ვალდებულია იმ ხალხსა და საზოგადოებას ემსგავსებოდეს, რომლის წევრობაზეც პრეტენზია აქვს. არგუმენტი იმის შესახებ, რომ მუსლიმანი შუამავლის ყველა ნათქვამს უნაკლოდ და უპირობოდ უნდა ემორჩილებოდეს, შემდეგია:
"...და რაც მოგცათ თქვენ შუამავალმა, აიღეთ იგი; ხოლო რაც აგიკრძალათ, თავი შეიკავეთ მისგან. გეშინოდეთ ალლაჰის. უეჭველად, ალლაჰი მკაცრსაზღაურიანია!."(სურა 59/7.)
"ვფიცავ, ალლაჰის შუამავალი კარგი მაგალითია თქვენთვის..." (სურა 33/21.)
"ვინც მორჩილებს შუამავალს, უეჭველად, ის ალლაჰის მორჩილია..."(სურა 4/80.)
არგუმენტი იმისა, რომ შუამავალი არ მოიტყუებს და ალლაჰის ზეშთაგონებაზე დაყრდნობის გარეშე არ ისაუბრებს, შემდეგია:
"ის თავისი სურვილით არ საუბრობს, არამედ ის ნამდვილად ზეშთაგონებაა (ღვთისგან)" (სურა 53/3-4)
ასე, რომ შუამავალი არ ტყუის და არც მაშინ მოუტყუებია, როცა ქისრას ელჩებს უთხრა: "მე ჩემი უფალი ულვაშების მოჭრას და წვერის გამოშვებას მიბრძანებს." არცერთი შემთხვევა არ არის დაფიქსირებული იმის შესახებ, რომ შუამავალს ან საჰაბეებს წვერი გაეპარსოს.
ჰასან ალ ბასრიმ (რაჰიმაჰულლაჰ) თქვა: „საჰაბეები ერთ მუჭაზე მეტი სიგრძის წვერის დამოკლებაზე ნებას რთავდნენ.“[7]
ნაფი გადმოგვცემს: „აბდულლაჰ ბინ ომარი (რადიალლაჰუ ‘ანჰ) ჰაჯობის ან უმრას შესრულების შემდეგ თავის წვერს ხელს ჩაავლებდა და ერთ მუჭაზე მეტი რაც იქნებოდა იმას შეიკრეჭდა.“[8]
ზეიდ ბინ ერქამი (რადიალლაჰუ ‘ანჰ) გადმოგვცემს: „ალლაჰის შუამავალმა (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ბრძანა: „ვინც ულვაშებს არ დაიმოკლებს, ის ჩვენგან არ არის.“[9]
ბოლოს მოვიყვანთ კიდევ ერთ სარწმუნო ჰადისს, რომელიც ისლამში არ არსებულ საქმეთა ბათილობაზე მიუთითებს: „ვინც ჩვენს საქმეში (რწმენაში) არ არსებული რამე გამოიგონოს ის (საქმე) მიუღებელია.“[10] ამ ჰადისის მრავალ საქმეში საზომად გამოყენება შესაძლებელია.


[1] იგივე თასავვუფი - აღიქმება, როგორც ისლამის მისტიკური მხარე.
[2] ბუარი, ლიბას, 64; მუსლიმ, ტაჰარე, 54;
[3] ალ-ბიდაე, . 4, გვ. 269.
[4] მუსლიმ, ტაჰარე, 56. ებუ დავუდ ტაჰარე, 29. ნესაი, ზინე 1;
[5] მუსლიმ, ტაჰარე, 2/16, ჰადისის ნომერი 53.
[6] ებუ დავუდ, ლიბას, 4.
[7] იბნი ები შეიბე, 6/109/5.
[8] ბუხარი, 5926.
[9] თირმიზი, 2761; ნესაი, 5062; იბნი ჰიბბან, 5477; ტაბერანი მუჯემუ-ქებირ, 5033.
[10] მუსლიმ, უყდიიე 3242.