12 June 2021

7. სურა ა'რაფ აიათი 80-82 ლუტ შუამავალი და თვისტომი

 ლუტ შუამავალი და თვისტომი

7/80. და ლუტიც, აკი, უთხრა თავის ხალხს: ‘განა, უნდა სჩადიოდეთ ისეთ გარყვნილებას თქვენ, რაც სამყაროთაგან არავის ჩაუდენია აქამდე?

81. უეჭველად, თქვენ ქალების ნაცვლად, კაცებთან მიდიხართ ვნებით. მართლაც, რომ აღვირახსნილი ხალხი ხართ თქვენ!’

82. და არ იყო პასუხი მისი ხალხისა, გარდა თავიანთი აზრის გამოთქმისა: ‘გააძევეთ ისინი თქვენი ქალაქიდან. უეჭველად, ეგენი არიან ხალხი, რომელთაც ნამეტანი უმწიკვლოება სურთ!’

განმარტება:

უზენაესი ალლაჰი ბრძანებს „და ლუტიც“ ანუ ლუტიც გამოვგზავნეთ, როგორც შუამავალი. ლუტ შუამავალი აზარის შვილი ჰარანის შვილია ანუ მამამისი ჰარანია, აზარი კი ბაბუამისია. ლუტი, იბრაჰიმ შუამავლის (ალლაჰის მშვიდობა მას) ძმისშვილია. იწამა იბრაჰიმის და შამში ჰიჯრათი შეასრულა (გადასახლდა). ალლაჰმა კი, ლუტი - სედუმისა[1] და მის მიმდებარედ მცხოვრებ ხალხის შუამავლად მოავლინა. ხალხს ალლაჰის მსახურებისკენ მოუწოდებდა, ბრძანებდა სიკეთეს და აკრძალული ქმედებებისგან შორს ყოფნას ურჩევდა. მანამდე არ არსებულ გარყვნილებას სჩადიოდნენ, რაც იმაში გამომდინარეობდა, რომ ქალები მიატოვეს და სექსუალურ ურთიერთობას კაცებთან ამყარებდნენ. ეს ის ქმედება იყო, რაც მანამდე არცერთ ადამის შვილს არ მოსვლია აზრად, გარდა სედუმის ხალხისა (ალლაჰის წყევლა მათ).

ამრ ბინ დინარი, აიათის „განა, უნდა სჩადიოდეთ ისეთ გარყვნილებას თქვენ, რაც სამყაროთაგან არავის ჩაუდენია აქამდე?“ შესახებ ამბობს: „ამ ხალხის გამოჩენმადე არცერთ მამაკაცს სხვა არცერთ მამაკაცთან სექსუალური ურთიერთობა არ დაუმყარებია.“

დამასკოს მეჩეთის მშენებელი და ომაიანთა ხალიფა ვალიდ ბინ აბდულმელიქი ამბობს: „ალლაჰს შუამავალ ლუტის თვისტომთა შესახებ არაფერი რომ არ ეთქვა, ვერასდროს წარმოვიდგენდი თუ კაცს კაცთან სექსუალური ურთიერთობა ექნებოდა.“

ამიტომ ლუტმა მათ უთხრა: „‘განა, უნდა სჩადიოდეთ ისეთ გარყვნილებას თქვენ, რაც სამყაროთაგან არავის ჩაუდენია აქამდე? უეჭველად, თქვენ ქალების ნაცვლად, კაცებთან მიდიხართ ვნებით.“ ანუ, მიატოვეთ ქალები, რომლებიც ალლაჰმა თქვენთვის გააჩინა და ვნებით კაცებს დაუახლოვდით. ეს არის თქვენი გარყვნილება და უვიცობა, რადგან თქვენი ნამოქმედარი  უადგილოა და არავითარი გამართლება არ აქვს. სწორედ ამის გამო ალლაჰმა სხვა აიათში ბრძანა: „15/71. უთხრა (ლუტმა): „აი ესენი, ჩემი ქალიშვილები, თუკი გამკეთებელნი ხართ (ის, რაც  გწადიათ, მაშინ იქორწინეთ მათზე)“.“ წაახალისა რომ ქალებთან დაემყარებინათ სექსუალური ურთიერთობა, მათ კი ეს არ მოისურვეს და უპასუხეს: „11/79. ხომ იცი, რომ შენი ქალიშვილები არ გვჭირდება. და უეჭველად, შენ მშვენივრად იცი, რაც გვინდა.“ ანუ, შენც კი იცი, რომ ჩვენ ქალები არ გვსურს და მათ მიმართ არაფერს ვგრძნობთ.

ყურანის განმმარტებლების მოსაზრებებით, კაცები კაცებით კმაყოფილდებოდნენ, ქალები კი ქალებით.

„და არ იყო პასუხი მისი ხალხისა, გარდა თავიანთი აზრის გამოთქმისა: ‘გააძევეთ ისინი თქვენი ქალაქიდან. უეჭველად, ეგენი არიან ხალხი, რომელთაც ნამეტანი უმწიკვლოება სურთ!’“ ანუ, ხალხი შუამავალ ლუტს მხოლოდ იმით პასუხობდა, რომ მას ქვეყნიდან გააძევებდნენ. ალლაჰმა კი, ლუტ შუამავალი მათგან იხსნა, ისინი კი თავიანთ სახლებში დაამცირა და გააანდგურა.

ყათადე, აიათის „ეგენი არიან ხალხი, რომელთაც ნამეტანი უმწიკვლოება სურთ“ შესახებ ამბობს: „მათ (აღვირახსნილებმა) შეარცხვინეს ისინი, იმით რაც სირცხვილი არ არის.“ მუჯაჰიდი ამბობს: „მათ (აღვირახსნილებმა) თქვეს: ‘ისინი არიან უმწიკვლო ხალხი, რომლებიც ქალისა და მამაკაცის უკანა ორგანოს არ უახლოვდებიან.“ ამგვარი სიტყვები იბნ აბბას-ისგანაცაა გადმოცემული.

 

 



[1] ტერიტორია, სადაც ლუტ შუამავალი ცხოვრობა.

26 May 2021

2.9 როგორ სრულდება ნამაზი?

 შემდეგ, თაქბირის შესრულებით თავს წამოსწევს. მარცხენა ფეხს დააწვენს და მასზე დაჯდება. ფეხის ზედა მხარე მიწისკენ, შიგნითა მხარე კი ზემოთკენ იქნება. მარჯვენა ფეხს კი სწორ მდგომარეობაში დადგამს. ხელებს, თითების მუხლთან სიახლოვეს - ბარძაყებზე დაიწყობს, ან მარჯვენა ხელს მარჯვენა მუხლზე, ხოლო მარცხენა ხელს მარცხენა მუხლზე დაიწყობს. ხელების განლაგების ორივე ფორმა შუამავლისგან გადმოცემული და სახიხია.

ამის შემდეგ, თაქბირს წარმოთქვამს და მეორეჯერ სეჯდეს შეასრულებს. ისე მოიქცევა, როგორც პირველი სეჯდის შემთხვევაში. შემდეგ, თაქბირის წარმოთქმით თავს წამოსწევს და მსუბუქად დაჯდება. ამ დაჯდომას „ჯელსეთუ’ლ-ისთირაჰა“ - (შესვენების დაჯდომა) ეწოდება, რაც მუსთეჰაბია (მოსაწონია). თუ არ შესრულდება ზიანი არ იქნება. ამ დროს (შესვენების დაჯდომისას) დუ’ა ან ზიქრი არ არის.



[1] აბუ დავუდ, 1/531, ჰადისის N: 850; ალ-ალბაანი, სახიხუ სუნენ-ი აბუ დავუდ, 1/160, ჰადისის N: 756, აცხადებს, რომ ჰადისი სახიხია.


18 May 2021

2.8 როგორ სრულდება ნამაზი?

 შემდეგ, თუ საშუალება არსებობს, მუხლებს ხელებამდე განათავსებს,[1] თაქბირს წარმოთქვამს და სეჯდეს შეასრულებს. პირველად მუხლებით დაჯდომა თუ გაუძნელდება, მაშინ ძირს ჯერ ხელებს დააწყობს. ფეხისა და ხელის თითებს ყიბლის მიმართულებით განათავსებს. ხელის თითები ერთმანეთზე შეტყუპებული უნდა იყოს. სეჯდეს შვიდი ორგანოთი შეასრულებს, ესენია: შუბლი და ცხვირი, ორი ხელი, ორი მუხლი და ორივე ფეხის თითები. სეჯდის დროს სამჯერ ან მეტჯერ იტყვის „სუბჰაანე რაბბიიე’ლ-ა’ლაა“. ასევე, შესაძლებელია ამის თქმაც „სუბჰანექელლაჰუმმე რაბბენაა ვე ბი ჰამდიქე ალლაჰუმმაღფირლიი“. ასევე, „სუბბუუჰუნ, ყუდდუსუნ, რაბბუ’ლ-მელაიქეთი ვე’რ-რუჰ“-ს იტყვის და ვედრებას აღავლენს, რადგან შუამავალმა (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ბრძანა: „რუქუ’ის შესრულების დროს დიდებული ალლაჰი განადიდეთ. სეჯდის დროს კი, ბევრი ვედრება აღავლინეთ. სეჯდის დროს (ალლაჰის მიერ) ვედრების ასრულება მოსალოდნელია.“[2] ალლაჰისგან ამქვეყნიური და იმქვეყნიური სიკეთეებისგან ისურვებს. მნიშვნელობა არ აქვს ნამაზი ფარძი იქნება თუ ნაფილე (ნებაყოფლობითი).

შემდეგ, სეჯდეს შეასრულებს. იდაყვებს მიწისგან მოაშორებს. ანასისგან (რადიალლაჰუ ‘ანჰ) გადმოცემულია: შუამავალმა (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ბრძანა: „სეჯდის დროს ფრთხილად იყავით. თქვენგან რომელიმემ, ხელები ძაღლის მსგავსად მიწაზე არ განალაგოს.“[3]

ნამაზის მლოცველს სეჯდის დროს ხელის მტევნების მხრების დონეზე დაწყობა შეუძლია. თუ ისურვებს, უფრო წინ - შუბლის ან ყურის დონეზე განთავსებაც შეუძლია. ყოველივე ამის შესახებ გადმოცემა არსებობს.

სეჯდის შესრულება უზენაესი ალლაჰისადმი ღვთისმსახურების გამოხატვის ყველაზე კარგი ფორმაა. ადამიანი თავისი სხეულის ყველაზე ღირებულ ნაწილს - შუბლს, ყველაზე დაბლა მდგომი - ფეხების დონეზე, ალლაჰის თაყვანისცემისთვის და მასთან დაახლოებისთვის განათავსებს. აი ამის გამო, ალლაჰთან ყველაზე ახლოს ყოფნის ფორმა - სეჯდეა. ალლაჰი ბრძანებს: 96/19…სეჯდე აღასრულე და მასთან (ღმერთთან) დაახლოებას ეცადე!” სხეულის მიერ სეჯდის შესრულებამდე საჭიროა, რომ ჩვენმა გულმა მანამდე შეასრულოს სეჯდე, რადგან ადამიანმა სეჯდის შესრულების გემო გაიღოს. აბუ ჰურაირას (რადიალლაჰუ ‘ანჰ) გადმოცემის მიხედვით, შუამავალმა (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ბრძანა: „მდგომარეობა, რომელიც ბატონთან ყველაზე ახლოსაა, ეს სეჯდეა. ამიტომ სეჯდეზე ყოფნის დროს ბევრი ვედრება აღავლინეთ.“[4]



[1] მთარგმნელის შენიშვნა: ამასთან დაკავშირებით სხვადასხვა გადმოცემა არსებობს, თუმცა ამაზე აქ არ ვისაუბრებთ.

[2] მუსლიმ, 1/348, ჰადისის N: 479.

[3] ბუხარი, 1/200; მუსლიმ, 1/355, ჰადისის N: 493.

[4] მუსლიმ, 1.350, ჰადისის N: 482.

23 April 2021

2.7 როგორ სრულდება ნამაზი?

 ხელების წამოწევა სუნნეთია. რუქუ’იდან წამოდგომის შემდეგ ამის დამატება დაშვებულია:

مِلْ ءَ السَّمَوَاتِ وَمِلْ ءَ الْاَرْضِ وَ مَا بَينَهُمَا وَمِلْءَ مَا شَسْتَ مِنْ شَيْءِ بَعْدُ  أهْلَ الثَّنَاءِ  وَ الْمَجْدِ أَحَقُّ مَا قَالَ الْعَبْدُ وَ كُلُّنَا لَكَ عَبْدٌ الَّهُمَّ لَا مَانِعَ لِمَا أَعْطَيتَ وَلَامُعْطيَ لِمَا مَنَعْتَ  وَلَا يَنْفَعُ ذَا الْجَدَّ مِنْكَ الْجَدُّ

მარჯვენა ხელის მარცხენა ხელზე მკერდზე განთავსება მუსთეჰაბია. როგორც ყიამის (ფეხზე დგომის) დროს ხელებს ამგვარად განათავსებს, ასევე რუქუ’ის შემდეგ ყიამის დროსაც ხელებს შეკრავს, რადგან შუამავლის მიერ ამგვარად შესრულების შესახებ გადმოცემები არსებობს. ვაილ ბინ ჰუჯრისა[2] და სეჰლ ბინ სა’დის[3] გადმოცემები ამაზე მიუთითებს.

შუამავლის სუნნეთი გვიჩვენებს თუ რა ხნითაა საჭირო რუქუ’ის შემდეგ დაყოვნება. ბერა ბინ აზიბიმ (რადიალლაჰუ ‘ანჰ) თქვა: „შუამავალთან ერთად შესრულებულ ნამაზს ყურადღებით დავაკვირდი. მისი ყიამი, რუქუ’ი, რუქუ’ის შემდეგ გასწორება, სეჯდე, ორ სეჯდეს შორის დაჯდომა, შემდეგ ისევ სეჯდის შესრულება, სალამის მიცემამდე დაჯდომა და ნამაზის დასრულება თითქმის ყველა ერთნაირი იყო.“[4]



[2] იბნ ჰუზეიმე, 1/243, ჰადისის N: 479; იბნ  ჰაჯერ, თელჰისუ’ლ-ჰაბიირ, 1/224, ჰადისის N: 331’ში ამბობს: „ჰადისის ორიგინალი სახიხი მუსლიმშია.“

[3] ბუხარი, 1/180.

[4] მუსლიმ, 1/343, ჰადისის N:471.

19 April 2021

2.6 როგორ სრულდება ნამაზი?

 ცალკე მლოცველიც, იმამზე მიმყოლნიც და იმამიც სურა ფათიჰას დასრულებისას „აამიინ“-ს იტყვის. ეს სიტყვა (აამიინ) ხმამაღლა შესასრულებელ ასევე ნამაზებში ხმამაღლა წარმოითქმის, ხოლო ხმადაბლა საკითხავ ნამაზებში კი, ხმადაბლა. იმამზე მიმყოლმა იმამის შესაბამისად უნდა იმოქმედოს, საჭიროა, რომ არ დაასწროს თქმა და არც დააგვიანოს. ამის შემდეგ კი, ყურანიდან წაიკითხავს იმდენს რამდენიც ეადვილება, რაც სუნნეთია.

შემდეგ, ხელებს მხრების ან ყურების დონეზე წამოწევს, თაქბირს შეასრულებს და რუქუ’ზე წავა. ხელებს მუხლებზე დაიწყობს, მათზე დაყრდნობით თითები გაშლილ მდგომარეობაში, თავსა და წელს სწორად (180 გრადუსი) დაიჭერს, ყველა სახსარი თავის ადგილს როცა დაიკავებს სამჯერ „სუბჰანე რაბბიელ-‘აზიიმ“-ის იტყვის. უკეთესია თუ ამ სიტყვებს სამჯერ ან უფრო მეტჯერ გაიმეორებს. ამგვარად იგი, როგორც სიტყვებით, ასევე წელში მოხრით ალლაჰს განადიდებს. „სუბჰანე რაბბიელ-‘აზიიმ“-ის წარმოთქმის შემდეგ „ვე ბი ჰამდიჰი“-ს თქმა მუსთეჰაბია. ასევე, შესაძლებელია ისეთი სიტყვების წარმოთქმა, რომელიც ჩვენამდე მოღწეულ სახიხ ჰადისშია გადმოცემული: აიშადან (ალლაჰი იყოს მისგან კმაყოფილი) გადმოცემულია: „შუამავალი რუქუ’-სა და სეჯდეზე ამბობდა: ‘სუბჰანექელლაჰუმმე რაბბენაა ვე ბი ჰამდიქე. ალლაჰუმმაღფირლი’.“[1] ასევე, სხვა სახიხ ჰადისში აიშა (ალლაჰი იყოს მისგან კმაყოფილი) ამბობს: „შუამავალი რუქუ’-სა და სეჯდეზე ამბობდა: ‘სუბბუუჰუნ, ყუდდუსუნ, რაბბუ’ლ-მელააიქეთი ვე’რ-რუჰ’.“[2]

შემდეგ, რუქუ’იდან თავის წამოწევის დროს ხელებსაც მხრების ან ყურების დონეზე წამოწევს და იტყვის „სემი’ალლაჰუ ლიმენ ჰამიდეჰ.“[3] მნიშვნელობა არ აქვს ცალკე შეასრულებს ნამაზს თუ ჯამაათით. ფეხზე დგომის დროს „რაბბენა ვე ლექე’ლ-ჰამდ“, თავის წამოწევის შემდეგ „ჰამდენ ქესირან, ტაიიბენ, მუბარექენ ფიჰი“, „მილე’ს-სემავათი ვე  მილე’ლ-არდი ვე მილ’ა მაა ში’თე მინ შეი-ინ ბა’დუ.“[4] იმამზე მიმყოლი თუ არის მაშინ თავის წამოწევის შემდეგ იტყვის „ალლაჰუმმე რაბბენაა ვე ლექე’ლ-ჰამდ“. ყიამზე კი იტყვის რაც უკვე ვთქვით „ჰამდენ, ქესირან, ტაიიბენ...“

რუქუ’-დან წამოდგომა ერთ-ერთი პირობაა, რადგან შუამავალმა სწორად ნამაზის არ მლოცველს უთხრა: „შემდეგ ადექი და ფეხზე თავშეკავებულად დადექი.“[5]



[1] ბუხარი, 1/193.

[2] მუსლიმ, 1/353, ჰადისის N: 487.

[3] ბუხარი, 1/193.

[4] მუსლიმ, 1/347, ჰადისის N: 477.

[5] ბუხარი, 1/184.

11 April 2021

2.5 როგორ სრულდება ნამაზი?

 ამის შემდეგ, პიროვნება „ე’უუზუ ბილლაჰი მინე’შ-შეიტაანი’რ-რაჯიიმ. ბისმილლაჰირრაჰმანირრაჰიმ“-ს იტყვის და ფათიჰა სურას წაიკითხავს, რადგან ალლაჰის შუამავალმა (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ბრძანა: „პიროვნების ნამაზი არ შესრულდება თუ ფათიჰათუ’ლ ქითაბ-ს არ წაიკითხავს.“[1]

სურა ფათიჰა ნამაზის ნაწილთაგანია. ნამაზის მიღებულობის ერთ-ერთი პირობაა. მის გარეშე ნამაზი შესრულებულად არ ჩაითვლება. ნამაზის მლოცველმა ყოველ მუხლზე ფათიჰა უნდა იკითხოს, რადგან ალლაჰის შუამავალი (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ნამაზის სრულად არშემსრულებელ პიროვნებას ნამაზის შესრულების სწორ ფორმას როდესაც უხსნიდა, ბოლოს უთხრა, რომ „ეს ყველაფერი მთლიან ნამაზში გაეკეთებინა.“[2] როგორც კი, რუქ’უ, სუჯუდი, ყიამი და ქუ’უდი (დაჯდომა) ყოველი მუხლის ნაწილებია, ასევეა ფათიჰას წაკითხვაც. არ არის გადმოცემა, სადაც ნათქვამი იქნება, რომ სურა ფათიჰას ყოველ მუხლზე არ კითხულობდა.

სურა ფათიჰას წაკითხვის ვალდებულება მოეხსნება მას, ვისაც შიში აქვს, რომ რუქუ’ს ვერ მიუსწრებს, რადგან აბუ ბაქრის (რადიალლაჰუ ‘ანჰ) მიერ გადმოცემული ჰადისის მიხედვით, ის (აბუ ბაქრი) ალლაჰის შუამავალს (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) რუქუ’ის დროს მიუსწრო, რის შემდეგაც რიგში (საფში) ჩადგომამდე რუქუ’ი შეასრულა. შუამავალს (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ეს როდესაც უამბო, შუამავალმა უთხრა: „ალლაჰმა რელიგიასთან (ან ნამაზთან) შენი სიმჭიდროვე გაზარდოს, თუმცა მეორედ ეგრე აღარ გააკეთო.“[3] შუამავალმა იმ მუხლის ანაზღაურება არ უბრძანა, რომლის დროსაც ქირაათს ვერ მიუსწრო, თუმცა რუქუ’ი შეასრულა. შესრულებული მუხლი მისაღები, რომ არ ყოფილიყო, მაშინ აბუ ბაქრსაც მის ხელმეორედ შესრულებას უბრძანებდა. სურა ფათიჰა ყიამის ნაწილია. ვინც ჯამაათს ვერ მიუსწრო და ნამაზზე დააგვიანა, იმის გამო, რომ იმამს უნდა მიყვეს,  (გაცდენილი) ყიამის შესრულება საჭირო აღარ არის. ყიამის ანულირება ყიამის დროს შესასრულებლების ანულირებასაც იწვევს. სურა ფათიჰას წაკითხვა იმამისთვის, მასზე მიმყოლისთვის, მარტოდ შემსრულებლისთვის, ჩუმად თუ ხმამაღლა მკითხველისთვისაც ფარძია. თუმცა, ზემოთ მოცემულ კონკრეტულ სიტუაციაში სურა ფათიჰას წაკითხვა საჭირო აღარ არის.

სუნნეთში არის არგუმენტი იმისა, რომ დილის ნამაზის შესრულების დროს იმამზე მიმყოლისთვის სურა ფათიჰას კითხვა ვაჯიბია. უბადე ბინ ას-სამითიმ (რადიალლაჰუ ‘ანჰ) თქვა: „დილის ნამაზზე შუამავლის (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) უკან ვიდექით. შუამავალმა (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ყურანის წაკითხვა მოისურვა, თუმცა ცოტა გაუჭირდა. ნამაზის დასრულების შემდეგ კი გვითხრა: „ალბათ იმამის უკან თქვენც კითხულობთ.“ ჩვენ ვუპასუხეთ: „დაიხ, სწრაფად ვკითხულობთ.“ შუამავალმა (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ბრძანა: „მხოლოდ სურა ფათიჰა წაიკითხეთ, რადგან მის (სურა ფათიჰას წაკითხვის)  გარეშე ნამაზი შეუსრულებლად ითვლება.“[4]

იმამ აჰმედი, მუჰამმედ ბინ აბუ აიშადან, ეს კი ერთ-ერთი საჰაბედან გადმოგვცემს: „ალლაჰის შუამავალმა (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ბრძანა: ‘მგონია, რომ იმამის უკან თქვენც კითხულობთ.’ ეს სამჯერ გაიმეორა. საჰაბეებმა უპასუხეს: ‘დიახ, ჩვენ ამას ვაკეთებთ.’ შემდეგ კი, შუამავალმა ბრძანა: „ეს არ გააკეთოთ. თუმცა გამონაკლისია სურა ფათიჰა.’“[5]



[1] მუსლიმ, 1/295, ჰადისის №: 394.

[2] ბუხარი, 1/192.

[3] ბუხარი, 1/190.

[4] აბუ დავუდ, 1/515, ჰადისის N: 823; იბნ ჰაჯერ, თელჰისუ’ლ-ჰაბირ, 1/213, ჰადისის N: 344’ში ნათქვამია: აბუ დავუდ, თირმიზი, დარეყუთნი, იბნ ჰიბბან, ჰაქიმ და ბეიყაჰი, იბნ ისჰაყის გზით მოსულ გადმოცემას სახიხად (სარწმუნოდ) მიიჩნევენ... ამ ჰადისის მოწმეებიდან ერთ-ერთი აჰმედ ბინ ჰანბელის, ჰალიდ ბინ ალ-ჰაზზას გზით გადმოცემული გადმოცემაა.

[5] მუსნედ, 5/310; იბნ ჰაჯერ, თელჰისუ’ლ-ჰაბირ, 1/231’ში ნათქვამია: „ჯაჭვი ჰასენია. იბნ ჰიბბანმა ეს ჰადისი აიუბისგან, მან კი ყილაბესგან, მან კი ანასისგან გადმოსცა.“

06 April 2021

2.4 როგორ სრულდება ნამაზი?

თაქბირისთვის ხელების წამოწევის შემდეგ მკერდზე მარჯვენა ხელს შეკვრით ან შეკვრის გარეშე მარცხენა ხელზე დავიდებთ. ორივე მათგანი სუნნეთია.

ისთიფთაჰ (ნამაზის დაწყება) დუას წაკითხვა სუნნეთია, რადგან ბუხარი და მუსლიმი აბუ ჰურაირასგან (რადიალლაჰუ ‘ანჰ) ალლაჰის შუამავლის (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) სიტყვას გადმოგვცემს: „შუამავალი (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ნამაზისთვის თაქბირის შესრულების შემდეგ ქირაათის[1] დაწყებამდე ცოტა ხნით ჩუმდებოდა. მე მას (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ვკითხე: ‘ეი ალლაჰის შუამავალო, თაქბირსა და ქირაათს შორის რომ გაჩუმდი მაგ დროს რა წაიკითხე?’ მან ბრძანა: ‘შემდეგი წავიკითხე:

اللًّهـمَّ بَا عِدْ وَبَيْنَ خَطَايَايَ كَمَا بَا عَدْتَ بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ، اللّٰهـمَّ نَقِّنِي مِنْ خَطَايَايَ،  كَمَا يُنَقَّي الثَّوْبُ الْاَ بَيضُ مِنَ الدَّ نَسِ، اللّٰهـُمَّ اغْسِلْ خَطَا يَا يَ بِا لْماَءِ والثَّلْجِ وَالْبَرَدِ

„ჩემო ალლაჰო! ისევე, როგორც აღმოსავლეთი და დასავლეთი დააშორე ერთმანეთს, მათ მსგავსად მეც ცოდვებისგან დამაშორე. ჩემო ალლაჰო! თეთრი სამოსის ჭუჭყისგან გაწმენდის მსგავსად მეც ცოდვებისგან გამწმინდე. ჩემო ალლაჰო! მე ცოდვებისგან თოვლით, წყალით და სეტყვით გამწმინდე.“[2]

თუ ისურვებ ამის მაგივრად თქვი:

  {سُبْحَانَكَ اللّٰهـُمَّ وَبِحَمْدِكَ، وَتَبَارَكَ اسْمُكَ، وَتَعَا لٰى جَدُّكِ، وَلَا إِلٰهَ غَيْرُكَ}

„ჩემო ალლაჰო! შენ გაქებ და გადიდებ, ყოველი ნაკლოვანებებისგან შორს ხარ. შენი სახელი ბარაქიანი და დიდებულია. და არ არსებობს შენს გარდა სხვა ჭეშმარიტი ღვთაება.“[3]

ან შემდეგი:

اللّٰهُمَّ رَبِّ جِبْرَ ائِلَ، وَمِيكَا ئِلَ، وَ إِسْرَفِيلَ فَا طَرِ السَّمٰوَاتِ وَالْأَ رْضِ، عَالِمَ الْغَيْبِ وَ الشَّهـَادَةِ، أَنْتَ  تَحْكُمُ بَيْنَ عِبَادِكَ فِيمَا كَا نُوا فِيهِ يَخْتَلِفُو نَ. اهـْدِنِي لِمَا اخْتُلِفَ فِيهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْ نِكَ تَشَاءُ إِلٰى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ

„ჯიბრილის, მიქაილის, ისრაფილის ბატონ-პატრონო. ზეცისა და მიწის შემქმნელო, დამალულისა და ცხადის მცოდნე ჩემო ალლაჰო! შენ მსახურთა შორის უთანხმოების დროს ჰუქმი (განაჩენი) შენ გამოგაქვს. უთანხმოებაში ჩავარდნის დროს შენი ნებით ჭეშმარიტებასთან მიმიყვანე. უეჭველად, შენ სწორ გზაზე დაადგენ მას, ვისაც ისურვებ.“[4]

პიროვნება ზემოთ ჩამოთვლილი ვედრებებიდან რომელიმეს ან შუამავლის მიერ წაკითხულ სხვა ვედრებებს წაიკითხავს. ხოლო, ზოგჯერ ერთს ზოგჯერ კი მეორეს თუ წაიკითხავს, ამგვარად ყველა სუნნეთის შესრულებაში ჩაეთვლება, რითაც სუნნეთს გააცოცხლებს. მათი ყველას ერთად წაკითხვა კი არ შეიძლება, რადგან შუამავალს (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) აბუ ჰურაირას შეკითხვაზე პასუხის გაცემის დროს ორი დუ’ას ერთად წაკითხვა არ უხსენებია.



[1] კითხვა

[2] ბუხარი, 1/181; მუსლიმ, 1/419, ჰადისის : 598.

[3] მუსლიმ, 1/299, ჰადისის №: 399; დარეყუტნი, 1/299; იბნ ჰაჯერ, თელჰისუ’ლ-ჰაბირ, 228-229, ჰადისის №: 340, ნათქვამია: „ჰადისს აბუ დავუდი და ჰაქიმი გადმოგვცემენ. გადმომცემთა ჯაჭვი სიყაა ანუ სანდოა, თუმცა ჰადისი მუნტაყია ანუ ჯაჭვი გაწყვეტილია...“ იბნი ჰუზეიმა ამბობს: „ეს ჰადისი იბნ ომარისგანაა გადმოცემული და არა შუამავლისგან.“ ჰაქიმი ამბობს: „ეს ჰადისი ომარისგანაა გადმოცემული.“

[4] მუსლიმ, 1/534, ჰადისის №: 770.

21 March 2021

2.3 როგორ სრულდება ნამაზი?

მთელი სხეულით, მოწესრიგებულ მდგომარეობაში ყიბლის მიმართულებით საფში (მწკრივში) დადგომის შემდეგ, ფარძი ან ნაფილე ნამაზის შესრულებისთვის ნიეთი (განზრახვა) გულით უნდა გააკეთდეს და არა სიტყვიერად, რადგან სიტყვიერად ნიეთის შესრულება ბიდ’ათია[1]. როგორც ჩვენი შუამავლისგან (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ), ასევე არცერთი საჰაბესგან სიტყვიერი ნიეთის შესრულების შესახებ გადმოცემული არაფერია.

პიროვნება ნამაზს იმამის როლში შეასრულებს თუ ინდივიდუალურად, ნამაზის შესრულების მხარეს სუთრე[2] უნდა იქონიოს, რადგან აბუ ზარრისგან (რადიალლაჰუ ‘ანჰ) გადმოცემულია: „თქვენგან რომელიმე ნამაზის შესასრულებლად ფეხზე წამოდგომის დროს, თუ მის წინ ტრანსპორტზე (ამ შემთხვევაში ცხენზე ან აქლემზე) განთავსებული უნაგირის უკანა მხარეს არსებული ჯოხის მსგავსი რამ იქნება, მაშინ ის მისთვის სუთრეა. წინააღმდეგ შემთხვევაში კი, მის წინ გამვლელი ვირი, ქალი ან შავი ძაღლი ნამაზს მოშლის.“[3]

ამის შემდეგ, პიროვნება „იფთითაჰ თაქბირს“ ანუ „ალლაჰუ აქბარ“-ს (დიდება ალლაჰს) იტყვის და სეჯდის შესასრულებელ ადგილს შეხედავს. ამ სიტყვების გარდა სხვა განსხვავებული სიტყვის თქმა არ შეიძლება, რადგან ზიქრის სიტყვები ალლაჰის მხრიდან ჩვენზე ბოძებულია და მისი შეცვლა აკრძალულია. ასეთ დროს უნდა შესრულდეს ის, რაც არგუმენტებითაა გამყარებული. გამონაკლისია ისეთი მდგომარეობა, როდესაც ადამიანს ფიზიკურად ამ სიტყვების არაბულად წარმოთქმა არ შეუძლია. ასეთ დროს „იფთითაჰ თაქბირს“ თავის მშობლიურ ენაზე იტყვის, რადგან უზენაესმა ალლაჰმა ყურანში ბრძანა: „2/286. ალლაჰი არ აკისრებს არც ერთ სულს იმაზე მეტს, რაც მას ძალუძს...“ „იფთითაჰ თაქბირის“ შეუსრულებლობის შემთხვევაში ნამაზი დაწყებულად არ ჩაითვლება, რადგან ალი (რადიალლაჰუ ‘ანჰ) შუამავლის (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) შემდეგ სიტყვებს გადმოგვცემს: „ნამაზის გასაღები ‘თაჰარეთი’[4], თაქბირი ‘თაჰრიმია’[5], ხოლო სალამის მიცემა კი ‘თაჰლილია’[6].“[7]

პიროვნებამ შეერთებული თითები მომუჭულ მდგომარეობაში, მხრების ან ყურის ქვედა ნაწილის დონემდე - თაქბირამდე, თაქბირის შემდეგ ან თაქბირის წარმოთქმის დროს - უნდა წამოსწიოს. ყოველივე ამის შემსრულებელი სუნნეთის მიხედვით მოიმოქმედებს, რადგან იბნ ომარი (რადიალლაჰუ ‘ანჰ) გადმოგვცემს: „მე შუამავალი (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) შემდეგნაირად დავინახე: ნამაზის შესასრულებლად როდესაც წამოდგა, ხელები მხრების დონემდე წამოსწია. ამას რუქუ’ის[8] დროს თაქბირის წარმოთქმის დროსაც ასრულებდა, იგივეს აკეთებდა რუქუ’იდან თავის წამოწევის დროსაც, შემდეგ კი ‘სემი’ალლაჰუ ლიმენ ჰამიდეჰ’-ს ამბობდა. თუმცა სეჯდის დროს ამას (ხელების წამოწევას) არ ასრულებდა.“[9]

მალიქ ბინ ალ-ჰუვაირის გადმოცემის მიხედვით, შუამავალი (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) შემდეგნაირად აკეთებდა: „თაქბირის წარმოთქმის დროს ხელებს ყურებამდე წამოსწევდა. რუქუ’ზე წასვლის დროსაც იგივეს აკეთებდა. რუქუ’იდან თავის წამოწევის შემდეგ ‘სემი’ალლაჰუ ლიმენ ჰამიდეჰ’-ს ამბობდა და ისევ იგივეს იმეორებდა.“[10]



[1] შემდეგ გამოგონილი.

[2] ლექსიკური მნიშვნელობა“დაფარვა, დამალვაა”. ფიყჰში მისი მნიშვნელობა კი ნამაზის შემსრულებლის წინ რაიმე ‘დაბრკოლების’ არსებობაა იმისათვის , რომ მლოცველის წინ გავლა შესაძლებელი არ იყოს.

[3] მუსლიმ, 1/365, ჰადისის №: 510;

[4] ისლამის მიხედვით შესასრულებელი სისუფთავე, განბანვა.

[5] თაქბირის შესრულებით ნამაზის გარდა სხვა რაღაცით დაკავება ჰარამი ხდება.

[6] სალამის მიცემით ნამაზის გარდა სხვა რაღაცით დაკავება ჰალალი ხდება.

[7] თირმიზი, 1/9, ჰადისის №: 3; ალ-ალბანი, სახიხუ სუნენი’თ-თირმიზი, 1/4, ჰადისის : 3, მოხსენებულია, როგორც ‘ჰასენ-სახიხი’.

[8] წელში მოხრა.

[9] ბუხარი, 1/180;

[10] მუსლიმ, 1/293, ჰადისის : 391.