14 October 2018

„ლაა ილაჰა ილლალლაჰ“ - შაჰადას პირობები და განმარტებანი

სამოთხის გასაღები „ლაა ილაჰა ილლალლაჰ“ პიროვნებისთვის სასარგებლო, რომ იყოს, ამისთვის შესასრულებელი პირობები არსებობს. ეს პირობები შემდეგია:
1.            ცოდნა: საწინააღმდეგო უცოდინრობისა.
2.            გულწრფელობა: საწინააღმდეგო ეჭვისა.
3.            სიწმინდე: საწინააღმდეგო შირქისა.
4.            უტყუარობა: საწინააღმდეგო ტყუილისა.
5.            სიყვარული: საწინააღმდეგო სიძულვილისა.
6.            მორჩილება: საწინააღმდეგო დაუმორჩილებლობისა.
7.            მიღება: საწინააღმდეგო უარყოფისა.
8.            ტაღუთის უარყოფა

განმარტებანი

1)       ცოდნა:
‘ლაა ილაჰა ილლალლაჰ’ სიტყვის მნიშვნელობასა და მიზნის ცოდნას გულისხმობს. ასევე, რა უნდა უარვყოთ და რა უნდა ვაღიაროთ. არგუმენტი იმისა, რომ ცოდნა შაჰადას პირობებიდაა, შემდეგია:
„47/19. მაშ იცოდე, რომ არ არსებობს ღვთაება, გარდა ალლაჰისა...“
„43/86. და არ ფლობენ ისინი, რომელთაც უხმობენ მის გარდა, შუამადგომლობას, იმის გარდა ვინც დაამოწმებს ჭეშმარიტებას...“
ალლაჰის შუამავალმა (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ბრძანა: „სამოთხეში შევა ის, ვინც ‘ლაა ილაჰა ილლალლაჰ’-ის ცოდნით მოკვდება.“[1]
2)       გულწრფელობა:
ერთადერთი ალლაჰის გარდა, სხვა სათაყვანებლების არ არსებობის,  ღვთისმსახურებებისა და ვედრების მხოლოდ და მხოლოდ ალლაჰისთვის გაკეთების, ასევე, შაჰადის სხვა პირობების ყოველგვარი ეჭვის გარეშე დაჯერებას გულისხმობს. არგუმენტი კი, უზენაესი ალლაჰის სიტყვებია:
„49/15. მორწმუნეები ისინი არიან, რომელთაც ირწმუნეს ალლაჰი და შუამავალი მისი და არ ჩავარდნილან ეჭვში.“ ანუ ეჭვს არ მიეცნენ, ყოველგვარი ეჭვის გარეშე იწამეს. ვინც ეჭვობს ის მუნაფიყია. საკითხთან დაკავშირებით უზენაესი ალლაჰი ბრძანებს:
„9/45. შენგან ნებართვას მხოლოდ ისინი მოითხოვენ , რომელთაც არ სწამთ ალლაჰი და დღე უკანასკნელი, და აიტაცა მათი გულები ეჭვმა და ამ ეჭვშივე ორჭოფობენ.“
აბუ ჰურაირას გადმოცემის მიხედვით, ალლაჰის შუამავალი (სალალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ბრძანებს: „ვამოწმებ, რომ არ არსებობს ღირსეული სათაყვანებელი გარდა ალლაჰისა და იმას, რომ მე მისი შუამავალი ვარ. არ არსებობს ის, ვინც ორივე პირობას ან რომელიმე ერთს ყოველგვარი ეჭვის გარეშე იტყვის და სამოთხეში არ შევიდეს.“[2]
3)       სიწმინდე:
‘ლაა ილაჰა ილლალლაჰ’ სიტყვის ყოველგვარი შირქის შერევის გარეშე წარმოთქმას და შესრულებას გულისხმობს. სიწმინდე შირქის საწინააღმდეგოა. თავჰიდის სიტყვა სიწმინდის გარეშე მის პატრონს სარგებელს ვერ მოუტანს. საკითხთან დაკავშირებით უზენაესი ალლაჰი ყურანში ბრძანებს:
98/5. მათ არ ბრძანებიათ სხვა რამ, გარდა მრავალღმერთიანობისგან შორს, გულწრფელად თაყვანისცემა ალლაჰისა;”
აბუ ჰურაირა (რადიალლაჰუ ‘ანჰ) გადმოგვცემს: ალლაჰის შუამავალმა (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ბრძანა: „შუამდგომლობის საფუძველზე ადამიანთა შორის ყველაზე ბედნიერი არის ის, ვინც გულით ყოველგვარი სიბინძურის (შირქის) გარეშე, სიწმინდითა და გულწრდელობით იტყვის ‘ლაა ილაჰა ილლალლაჰ’“[3]
იტბან-ის გადმოცემის თანახმად, შუამავალი (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ბრძანებს: „უეჭველად, ალლაჰმა ჯოჯოხეთი ჰარამად დააწესა მისთვის, ვინც გულწფელად, ალლაჰის მიმართულებით ‘ლაა ილაჰა ილლალლაჰ’-ს იტყვის.“[4]
4)       უტყუარობა
გულისხმობს სიცრუის საწინააღმდეგოს, სიმართლეს. სიტყვა ‘ლაა ილაჰა ილლალლაჰ’ გულის დამოწმებით უნდა წარმოითქვას. უზენაესი ალლაჰი ყურანში ბრძანებს:
„29/1. ელიფ. ლამ. მიმ.
2. განა ჰგონია ხალხს, რომ მიტოვებულ იქნებიან, როცა ამბობენ: ვირწმუნეთ, და არ გამოიცდებიან?
3. ვფიცავ, ჩვენ გამოვცადეთ, რომელნიც იყვნენ მათზე უწინ. უეჭველად, ალლაჰმა იცის, რომელთაც სიმართლე თქვეს და რომელთაც იცრუეს!“
მუაზ ბინ ჯებელ-ი (რადიალლაჰუ ‘ანჰ) გადმოგვცემს: ალლაჰის შუამავალმა (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ბრძანა: „ალლაჰმა ცეცხლი ჰარამად დააწესა მისთვის, ვინც ჭეშმარიტად, ყოველგვარი სიცრუის გარეშე გულით დაამოწმა, რომ არ არსებობს ღირსეული სათაყვანებელი გარდა ალლაჰისა და მუჰამმედი მისი შუამავალია.“[5]

5)       სიყვარული:
სიძულვილის საწინააღმდგო სიყვარულს გულისხმობს. მუსლიმი პიროვნება ვალდებულია შეიყვაროს ის საკითხები, რაც ‘ლაა ილააჰა ილლალლაჰ’-ს ეხება და ასევე, ვალდებულია უყვარდეს მისით (შაჰადით) მოქმედი პიროვნებები ანუ მუსლიმები. უზენაესი ალლაჰი ყურანში ბრძანებს:
„2/165... და რომელთაც ირწმუნეს, უფრო ძლიერ ალლაჰი უყვართ.“
„5/54, ჰეი თქვენ, რომელთაც ირწმუნეთ! თუ განუდგეს თქვენგან ვინმე თავის რწმენას, ალლაჰი შეცვლის ხალხით, რომელნიც ეყვარება მას და რომელთაც ეყვარებათ იგი...“
6)       მორჩილება:
‘ლაა ილაჰა ილლალლაჰ’-ის შესაბამისად მოქმედებასა და მასზე სრულ მორჩილებას გულისხმობს. უზენაესი ალლაჰი ყურანში ბრძანებს:
„39/54. და მიიქეცით თქვენი ღმერთისკენ და დამორჩილდით მას იქამდე, სანამ მოგევლინებათ სასჯელი, მერეთ არღა იქნებით შეწევნილნი.“
„4/125 და ვინაა სარწმუნოებით უფრო უკეთესი იმაზე, ვინც ჩააბარა თავისი თავი ალლაჰს.“
„31/22. ვინც ჰმორჩილებს ალლაჰს თავისი სახით და იგი კეთილის მქმნელია, ის ჩაეჭიდა საიმედო საყრდენს და ალლაჰთანაა ყოველი საქმის აღსასრული!“
7)       მიღება:
საწინააღმდეგო უარყოფისა, რომელიც ‘ლაა ილაჰა ილლალლაჰ’-ის ყველა საკითხის/დეტალის მიღებას გულისხმობს. ეს კი, თანაზიარის გაჩენის გარეშე უზენაესი ალლაჰისადმი ღვთისმსახურებაა. უზენაესი ალლაჰი ‘ლაა ილაჰა ილლალლაჰ’-ის შემავალი საკითხების უარმყოფელს აიათში შემდეგნაირად მოიხსენიებს:
37/35. რამეთუ როცა მათ ეტყოდნენარ არსებობს ღვთაება, გარდა ალლაჰისა!“ ურჩობდნენ,
36. და ამბობდნენ: „განა ჩვენი ღვთაებების მიმტოვებელნი ვართ გიჟი პოეტის გამო?“
წარმოთქმული შაჰადა პიროვნებისთვის სასარგებლო, რომ იყოს, ამისთვის მისი გულით დამოწმება, ენით წარმოთქმა და შესაბამისად მოქმედებაა. ის, ვინც შაჰადას შემცველ საკითხებს ჯიუტობითა და სიამაყით უარყოფს, ქააფირი ყურეიშელების მსგავსია.
8)       ტაღუთის უარყოფა:
ალლაჰის გარდა სხვა სათაყვანებლის უარყოფას გულისხმობს. ყველა შუამავალი ეწინააღმდეგებოდა მათ ხალხის მიერ ღვთაებად დაყენებულ კერპებს, უარყოფდნენ მათ და ხალხს მათი უარყოფისკენ მოუწოდებდნენ. უზენაესი ალლაჰი ყურანში ბრძანებს:
„2/256.. ვინც უარყოს ტაღუთი და ირწმუნოს ალლაჰი, იგი მოეჭიდა საიმედო საყრდენს, რომლის ნგრევა შეუძლებელია.“
ალლაჰის შუამავალმა (სალლალჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ბრძანა: „ვინც იტყვის ‘ლაა ილაჰა ილლალლაჰ’-ს და ალლაჰის გარდა სხვა სათაყვანებელს უარყოფს, მისი ქონება და სისხლი შეუხებელია. მისი განსჯა კი ალლაჰს ეკუთვნის.“[6]



[1] გადმოგვცემს მუსლიმი
[2] გადმოგვცემს მუსლიმი
[3] გადმოგვცემს ბუჰარი
[4] გადმოგვცემს ბუჰარი
[5] გადმოგვცემს ბუჰარი
[6] გადმოგვცემს მუსლიმი

10 October 2018

9.1 თაქფირის საკითხები - რწმენისა და ქუფრის საკითხებში მნიშვნელობა გარეგნობას ენიჭება


3)            აბდულლაჰ იბნი უტბა (რადიალლაჰუ ‘ანჰ) ომარის სიტყვებს გადმოგვცემს: „შუამავლის დროს ადამიანები ვაჰის (გამოცხადების) მიხედვით ფასდებოდნენ. ახლა კი ვაჰი შეწვეტილია, რის გამოც თქვენი ნამოქმედარის მიხედვით შეგაფასებთ. ვინც კარგ საქმეს გვაჩვენებს, ის ჩვენთვის სანდო იქნება და დავუახლოვდებით, მისი განზრახვა კი ჩვენი საქმე არ არის, რადგან განზრახვის მიხედვით, მას მხოლოდ და მხოლოდ ალლაჰი განსჯის. ხოლო ის, ვინც ცუდ საქმეს გვაჩვენებს, კარგი განზრახვა რომც ჰქონდეს, მას არ ვენდობით და მისი არ გვჯერა.“[1] ომარის ეს სიტყვები ნათლად მიგვითითებს მის ღმრმა მცოდნეობაზე. ის ამბობს, რომ განზრახვა კარგი, რომც ჰქონდეს ადამიანს მისი ნამოქმედარის მიხედვით შეაფასებს და კარგი განზრახვის საფუძველზე ჩადენილ ცუდ საქმეს არ მიიღებს. ნეტავ როგორი იქნება ომარ ბინ ჰატტაბის (რადიალლაჰუ ‘ანჰ) რეაქცია დღევანდელი საზოგადოება რომ ენახა? რას იტყოდა იმ ხალხზე, რომლები ისლამის მიერ აკრძალულ ქმედებას სჩადიან და თან ამბობენ, რომ მათი განზრახვა კარგია? ამ ჰადისის შესახებ შამ-ის ალიმები ნაწარმოებში, რომლის სახელია „Nüzhetü’l-Müttakîn“ გადმოსცემენ: „ჰადისი გვიჩვენებს, რომ ისლამში ჰუქმი ადამიანის გარეგნობის მიხედვით გაიცემა, კარგი განზრახვა კი განაჩენს ვერ შეცვლის.“[2] ცნობილია ის, რომ კარგი განზრახვა განაჩენს ვერ შეცვლის. პიროვნებამ კარგი განზრახვით სხვისი ქონება, რომ მოიპაროს ან გაანადგუროს, ან ნამუსიან ქალს ნამუსი, რომ ახადოს მისი მდგომარეობა როგორი იქნება? ვფიქრობ, რომ პასუხი ყველამ იცით. როგორც კი, კარგი განზრახვის საშუალებით შესრულებული ცუდი საქმე მიუღებელია, ასევე რწმენაშიც კარგი განზრახვით შესრულებული ქუფრი, შირქი ან საიხლეც მიუღებელია. აბდულმუნ’იმ-მა თქვა: „ყურანსა და სუნნეთში მოცემული არგუმენტები მიგვითითებს იმაზე, რომ ამ ქვეყნად ჰუქმი, პიროვნების მიერ წარმოთქმულ სიტყვასა და შესრულებული ქმედებების მიხედვით გაიცემა. ეს რწმენისა და ურწმუნოების საკითხებშიც ასეა. ანუ პიროვნება რწმენის დამადასტურებელ სიტყვას თუ იტყვის ან საქმეს თუ გვაჩვენებს, მის გულში არსებულის გამოძიების გარეშე მას მუსლიმის სტატუსს მივანიჭებთ. ასევე, მასში ქუფრისა და შირქის დამადასტურებელ აშკარა ნიშანს თუ დავინახავთ, მაშინ გულში არსებულის გამოძიების გარეშე მას ქააფირის ჰუქმს მივანიჭებთ. მისაღები შარიათული დამაბრკოლებელის გარეშე ქუფრს თუ გვაჩვენებს, ჩვენც მას თაქფირს ვაჩვენებთ.“[3]
4)            იბნი ომარის (რადიალლაჰუ ‘ანჰ) გადმოცემის მიხედვით, ალლაჰის შუამავალმა (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ბრძანა: „მებრძანა ადამიანებს ვებრძოლო მანამ, სანამ არ დაამოწმებენ ალლაჰს (ლაა ილაჰა ილლალლაჰ), მის შუამავალს (მუჰამმედუნ რასულულლაჰ), არ შეასრულებენ ნამაზს და არ გადაიხდიან ზექათს. ზემოთ ჩამოთვლილს თუ შეასრულებენ, მაშინ მათი სისხლი და ქონება (ისლამის უფლების გარდა) ჩემგან დაცული იქნება. მათი ანგარიშწორება კი ალლაჰს ეკუთვნის.“[4] იბნი თეიმიიე (რაჰიმეჰულლაჰ) ამბობს: „ამ ჰადისის მნიშვნელობა შემდეგია: ‘მებრძანა ადამიანები თავიანთი გარეგნობის მიხედვით შევაფასო, ხოლო მათ გულში არსებული ალლაჰზე მიმინდია.’“[5]
5)            ბედირის ბრძოლის დროს მუსლიმებმა აბბასი (რადიალლაჰუ ‘ანჰ) ტყვედ როცა აიყვანეს, აბბასი (რადიალლაჰუ ‘ანჰ) ალლაჰის შუამავალთან (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) მივიდა და უთხრა: „ჰეი ალლაჰის შუამავალო! მე იქრაჰის ქვეშ ვიყავი, რის გამოც თქვენს წინააღმდეგ მომიწია ბრძოლა.“ რის შემდეგაც შუამავალმა (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) უპასუხა: „ჰეი ბიძია! შენი გარეგნობა ჩვენს წინააღმდეგ იყო. რაც შეეხება შენს მიერ გამოცხადებულს (რომ მუსლიმი ხარ), ალლაჰი შენ ამის სამაგიეროს გადაგიხდის. მე კი ჰუქმს მხოლოდ და მხოლოდ გარეგნობის მიხედვით გავსცემ.“[6] აბდულმუნ’იმ-იმ თქვა: „მუსლიმებმა ბედირის დღეს აბბასიც (რადიალლაჰუ ‘ანჰ) მუშრიქებთან ერთად ტყვედ აიყვანეს. მიუხედავად იმისა, რომ აბბასმა შუამავალს მისი მუსლიმობის შესახებ ამცნო, შუამავალმა იგი არ გაამართლა და იმის გამო, რომ მის წინააღმდეგ იბრძოდა, მუშრიქების მსგავსად გამოსასყიდი მოსთხოვა. აბბასისა და სხვა მუშრიქების მდგომარეობა იგივე იყო. მიუხედავად იმისა, რომ აბბასი მუშრიქებმა ძალით წამოიყვანეს საბრძოლველად, მისი მდგომარეობა არ გამრთლდა, რადგან მას შეეძლო ჰიჯრეთის შესრულება და მუშრიქებისგან თავის დახსნა მანამ, სანამ ბრძოლა მოხდებოდა, თუმცა მან ეს არ შეასრულა, რის გამოც მას ისე მოექცნენ,როგორც მუშრიქს.“[7]

რომელიმე პიროვნებამ ორივე მათგანი (ქუფრი და რწმენა) რომ გამოამჟღავნოს გამოსატანი ჰუქმი როგორი იქნება?

პიროვნებაში ორივე მათგანს (ქუფრს და რწმენას) თუ შევნიშნავთ, მაშინ მას მუსლიმის სტატუსს მანამ არ მივანიჭებთ, სანამ ქუფრს არ უარყოფს და არ ჩამოშორდება მას, ანუ ის ჰუქმით ქააფირია. რწმენას ქუფრი თუ შეერია, მაშინ ქუფრი ძლევს მას და რწმენას აუქმებს, რადგან პიროვნება ასეთ დროს ორ საპირისპირო თვისებას ატარებს, რაც შეუძლებელია. ის ერთდროულად მორწმუნე და ურწმუნო ვერ იქნება. უზენაესი ალლაჰი ყურანში ბრძანებს:
„12/106. მათგან უმეტესი ისე არ ირწმუნებენ ალლაჰს, თუ არ დაუდგენენ თანაზიართ.“
ერთის არსებობა, ამ შემთხვევაში ქუფრის არსებობა რწმენას აუქმებს, ხოლო რწმენის არსებობა ქუფრს. ორივე ერთად შეუძლებელია. ეს საკითხი, როგორც არგუმენტებით, ასევე ლოგიკითაცაა გამყარებული.[1]

[1] ამის შესახებ სრული თემა იხ: Kava’id fi’t-Tekfir, გვ. 149


[1] Buhari, Hadis no: 2641
[2] Nüzhetü’l-Müttakîn Şerhu Riyaz es-Salihin, 1/306
[3] „რწმენიდან გამყვანი ქმედებები“, გვ. 15
[4] Buhari, İman, 17; Müslim, İman, 20
[5] Es-Sarimu’l-Meslul, გვ. 362
[6] Es-Siyretu’n-Nebeviyye, İbn-i Kesir, 2/462; el-Bidaye ve’n-Nihaye, 3/365
[7] Kava’id fi’t-Tekfir, გვ. 40-41

9. თაქფირის საკითხები - რწმენისა და ქუფრის საკითხებში მნიშვნელობა გარეგნობას ენიჭება


ისლამი ჩვენ ადამიანების გარეგნობის მიხედვით ჰუქმის გაცემას გვავალდებულებს. გულისა და განზრახვის მიხედვით ჰუქმის გაცემა, მხოლოდ და მხოლოდ ალლაჰის უფლებაა. ყოველდღიურად ადამიანებთან გვიწევს ურთიერთობა, რის გამოც მათი სიტყვისა და მოქმედების გაგონება/დანახვა გარდაუვალია. როგორ უნდა მოვექცეთ ისეთ, პიროვნებას, ვინც ისლამის ზოგიერთ თვისებას ამჟღავნებს? როგორ უნდა მოვექცეთ მას, ვინც ქუფრს და შირქს ასრულებს? ამ და მსგავს კითხვებზე პასუხის გასაცემად საჭიროა საკითხის უკეთ გაგება/გააზრება.
ცნობილია ის, რომ ქუფრისა და რწმენის საკითხებში ისლამი გვავალდებულებს, რომ ჰუქმი გარეგნობის მიხედვით გამოვიტანოთ. ამის მიხედვით, პიროვნება შარიათული დამაბრკოლებლების გარეშე ქუფრს თუ ასრულებს, მაშინ ჩვენ მას ქააფირის ჰუქმს მივანიჭებთ. ასევე, პიროვნება ისეთ საქმეს თუ ასრულებს, რაც ერთღმერთიანობაზე და რწმენაზე მიგვითითებს, მაშინ მასზე მუსლიმის სტატუსის მინიჭება ვააჯიბია. ყურანმა და სუნნეთმა მყარი არგუმენტებით ამის შესრულება გვიბრძანა. შევუდგეთ არგუმენტების გადმოცემას...
1)            ალლაჰის შუამავალი (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) ბრძანებს: „არ მბრძანებია ადამიანების გულის გაპობა და შიგნით არსებულის გამოძიება.“[1] მოცემული ჰადისი ამტკიცებს, რომ ჰუქმის გაცემა გარეგნობის მიხედვით სრულდება. იბნი ჰაჯერი ამბობს: „შუამავლის სიტყვები შემდეგს გულისხმობს: ‘მხოლოდ და მხოლოდ მათი გარეგნობის მიხედვით ჰუქმის გამოტანა მებრძანა.’“[2] ჩვენს წინაშე მყოფი ადამიანი სიტყვითა და საქმით მის ერთღმერთიანობას თუ გამოხატავს, მანამ, სანამ მის შირქს არ დავინახავთ, ის ჩვენთვის მუსლიმია. მსგავს პიროვნებას გულში ნიფაყი, ქუფრი ან შირქი, რომც ჰქონდეს, ჩვენ არ გვეხება და ეს მის გარეგნულ სტატუსს არ შეცვლის, რადგან ჩვენი ვალდებულება მისი გულის გაპობა და შიგნით არსებულის გამოძიება/დანახვა არ არის. ასევე, ის, ვინც გარეგნულად შირქსა და ქუფრს გვაჩვენებს, მიუხედავად მისი კარგი განზრახვისა, მას ქააფირის ჰუქმს მივანიჭებთ. ეს აჰლი სუნნეთის საერთო შეხედულებაა.
2)            უსამე ბინ ზეიდმა (რადიალლაჰუ ‘ანჰ) ‘ლაა ილაჰა ილლალლაჰ’-ის მთქმელი როდესაც მოკლა, ალლაჰის შუამავალმა (სალლალლაჰუ ‘ალეიჰი ვა სალლამ) უთხრა: „ნუთუ გულწრფელობის გასაგებად (გულწრფელად წარმოთქვა თუ არა შაჰადა) მისი გული გააპე?“[3] იმამ ნავავი ჰადისის განმარტებაში ამბობს: „შუამავლის სიტყვებიდან გამომდინარე შემდეგი დებულება წარმოიშობა: ‘ჰუქმი გარეგნობის მიხედვით გაიცემა, განზრახვა კი ალლაჰს ეკუთვნის...’“[4] იმამი ჰადისის მნიშვნელობას შემდეგნაირად გადმოსცემს: „ჰეი უსამე! შენ იძულებული ხარ ჰუქმი გარეგნობის მიხედვით გასცე. რაც შეეხება გულს, არ არის გზა, რისი საშუალებითად გულში არსებულს გაიგებ...“[5] იბნი ჰაჯერი (რაჰიმაჰულლაჰ) ქუთბის სიტყვებს გადმოსცემს: „ამ ჰადისში არგუმენტია იმის, რომ ჰუქმი გარეგნობის მიხედვით გაიცემა და არა შინაგანის.“[6]



[1] Buhari, Meğazi, 61. Hadis no: 4351, Müslim, 1064
[2] Fethu’l-Bari, 7/835
[3] Müslim, 96
[4] Nevevi, “Şerhu Sahihi Müslim”, 1/282
[5] Nevevi, “Şerhu Sahihi Müslim”, 1/280
[6] Fethu’l-Bari, 12/275

23 September 2018

2. მეგობრობა და მტრობა - (ვალა და ბარა)


უზენაესი ალლაჰის ბრძანებები და აკრძალვები მორჩილებას საჭიროებს. ისლამის არსიც ეს არის. აუცილებელი არ არის მიზეზების გაგება. მიუხედავად ამისა, ალლაჰმა მორწმუნეებს ზოგიერთი ბრძანებებისა და აკრძალვების მიზეზი და სიბრძნე განუმარტა. მაგალითად, უზენაესი ალლაჰი ყურანში ბრძანებს:
„8/73. რომელნიც ურწმუნონი არიან, ერთმანეთის მეგობრები არიან. და თუ თქვენ მათ დაიმეგობრებთ, დედამიწაზე დიდი არეულობა და უწესობა იქნება.“
უზენაესმა ალლაჰმა ყველაფრის გათვალისწინებით კანონი (შარიათი) დაამკვიდრა, რაც მისადმი მორჩილების მიზეზია. ადამიანს მისი მწირე ცოდნის გამო ყოველთვის საკითხის გაგება/აღქმა არ შეუძლია. მაგალითად: ისლამის მიხედვით, ისეთი ადგილიდან ჰიჯრეთის შესრულება (გადასახლება) ფარძია, სადაც რელიგიურად ცხოვრება შეუძლებელია. ადამიანს კი, ძალიან უჭირს იმ ადგილის მიტოვება, სადაც დაიბადა და გაიზარდა. თუმცა გადასახლება რთული არ არის მისთვის, ვინც ვალასა და ბარას საკითხი კარგად.
ასევე, ისლამში ჯიჰადი ფარძია. პიროვნებისთვის რთულია იმ ადამიანის წინააღმდეგ წასვლა, ვის ერთადაც საჭმელს მიირთმევდა. ადამიანმა ვალასა და ბარას საკითხი კარგად თუ გაიაზრა, მისთვის ჰიჯრეთისა და ჯიჰადის შესრულება ადვილი იქნება. ხოლო, მაშინ როცა ადამიანი ალლაჰის კანონის საწინააღმდეგოდ, არამუსლიმებთან იმეგობრებს, დედამიწაზე ჯიჰადი აღარ იქნება. ჯიჰადის არ არსებობის შემთხვევაში კი შირქი და ქუფრი ვრცელდება, რაც ფითნისა და უბედურებების მიზეზია.
უზენაესი ალლაჰი სხვა აიათში ბრძანებს:
„2/105. არ ისურვებდნენ, ისინი ვინც ურწმუნო იყო წიგნის მფლობელთაგან და არც წარმართნი, რომ ზეგარდმოვიდეს თქვენზე ღმერთის სიკეთე.“
ქააფირთან მეგობრობა ყოველთვის ცრუა. მათ მუსლიმებისთვის კარგი არასდროს სურდათ და არც ენდომებათ. ამის არგუმენტი კი ზემოთ მოყვანილი აიათია. რომელიმე ადგილას ქააფირები მუსლიმებს კარგად თუ ეპყრობიან, უეჭველად იქ მახეა. ამის საუკეთესო მაგალითი კი ისტორიაში ისლამური ქვეყნების მიერ ქააფირებთან დადებული შეთანხმებებია.

მიზეზი, რის გამოც პიროვნება ქააფირთან მეგობრობს


ყურანის მიხედვით, ქააფირების მეგობარი ხასიათდება, როგორც მუნაფიყი (ორპირი). მუნაფიყი არის პიროვნება, რომელსაc არ სწამს და ყოველთვის საკუთარი თავის სარგებლისთვის ზრუნავს, რის გამოც თან მუსლიმად აცხადებს თავს და თან ურწმუნოდ. უზენაესი ალლაჰი ყურანში ბრძანებს:
„4/143 მერყეობენ ამას (რწმენასა და ურწმუნოებას) შორის. და ვისაც ალლაჰი გზას აუბნევს, იმას გზა ვერ მოუნახო შენ!“
 „5/52 მაშ, დაინახავ შენ, რომელთაც სენი უზით გულებში მათკენ მიისწრაფვიან თავის მართლებით: გვეშინია, ბედუკუღმართობა არ გვეწვიოს. ეგებ გამარჯვება მოავლინოს ალლაჰმა ან რაიმე გადაწყვეტილება თავისი, და მაშინ სინანულს მიეცემიან იმის გამო, რაც გულში ჰქონდათ დაფარული!“
უზენაესი ალლაჰი აღნიშნავს, რომ ისინი ქააფირებთან შიშის გამო მეგობრობენ. მაშინ, როცა გულში ალლაჰის შიში არ არის, გულს ყველაფრის და ყველას ეშინია. შიში კი, ადამიანს ალლაჰის მიერ აკრძალულის შესრულებისკენ უბიძგებს. მუნაფიყების ქააფირებთან მეგობრობის აღნიშნვის შემდეგ, უზენაესი ალლაჰი ბრძანებს:
„4/139 რომელთაც ურწმუნონი აჰყავთ მეგობრებად მორწმუნენის ნაცვლად, დიდებას ხომ არ ეძებენ მაგათთან? თუმცა, უეჭველად, დიდება ალლაჰს ეკუთვნის სრულიად!“
რისი საშუალებითაც ქააფირებთან მეგობრობის კიდევ ერთი მიზეზი აღნიშნა. მორწმუნე თავის ცხოვრებას ალლაჰის სახელებისა და თვისებების შესაბამისად მოიწყობს. მორწმუნეს დიდებული ალლაჰის როდესაც სწამს, დიდებას სხვაგან არასდროს მოძებნის. სწორედ ეს არის ის მიზეზი, რის გამოც საჰაბეების პერიოდი შექებულია. ისინი ამბობდნენ: „ჩვენ არაფერი ვიყავით, ალლაჰმა კი ისლამით ჩვენ აგვამაღლა. დიდებას ალლაჰის რელიგიის, ისლამის გარდა სხვაგან, რომ ვეძიოთ, ალლაჰი ისევ არაფრად გვაქცევს.“
მუნაფიყი და ქააფირი ამ დიდებას ვერ გრნობს, რის გამოც დიდების ძებნაშია.